Holandia z Bellą niedziela od śniadania do lunchu – część I

Haga i Delft, nawet wybiórczo, nawet przez krótką chwilę to piękna wycieczka. Bo to dwa z trzech, obok Amsterdamu, najpiękniejszych przynajmniej średnich miast w Holandii.

Holandia z Bellą niedziela od śniadania do lunchu w „11 KOBIET …”

„Kilka minut po ósmej podstawiono nam samochód i ruszyliśmy na kolejny podbój Holandii. Początkowo jechaliśmy dokładnie tą samą trasą, którą przyjechaliśmy z lotniska.
…
O dziewiątej, dokładnie w momencie otwarcia, znaleźliśmy się u bram Madurodamu pod Hagą, czyli Holandii w miniaturze.
– Marcin, to jest bajkowe! Spójrz, lotnisko, na które przylecieliśmy. I te samoloty po nim jeżdżą. Jest i Amsterdam z kanałami, cudownymi domkami, pałacem królewskim i tym ich muzeum, którego nazwy zapomniałam. Jest także ten wczorajszy pałac z przepięknymi ogrodami. Są jeszcze inne piękne pałace. Tu jest też park rozrywki i wszystko w nim działa. Pole tulipanów, jakby te maluchy rzeczywiście rosły. Targ serowy. Mam wrażenie, jakby tam odbywał się prawdziwy handel. To nie Edam. Ale myślę, że podobnie mogłoby być i w Edamie. Te dworce kolejowe i jeżdżące pociągi także wyglądają jak prawdziwe. I te statki również. I barki na kanałach. I żaglowce. I most zwodzony właśnie się podnosi. Nie wiem, co to jest i gdzie to jest, czy to kościoły, czy to inne budowle, ale ten jest piękny i ten, i tamten. A to nowoczesne osiedle rewelacja. Popatrz, jakie przepiękne stare wiatraki. Obracają się. Ileż to cudownych miejsc ma Holandia. Tu trzeba by przyjechać co najmniej na dwa tygodnie, żeby wszystko zobaczyć.
…
– Chodź, Bella, pokażę ci jeszcze cztery miniaturki. Widzisz tę budowlę z fontanną nad jeziorkiem? To jest Binnenhof, siedziba parlamentu w Hadze. Na jego podwórzu to nie kościół, chociaż tak wygląda, lecz przepiękna sala rycerska Ridderzaal. Ten mniejszy budynek obok to muzeum Mauritshuis. Pamiętasz w Amsterdamie Rijksmuseum i obraz Johannesa Vermeera Mleczarka? W Mauritshuis jest jego najpiękniejszy i najbardziej znany obraz Dziewczyna z perłą. Następny punkt programu to właśnie Haga, a tam Binnenhof i Ridderzaal.
…
– …. Potem pojedziemy do Delftu. Patrz, to tu. Tak jak Giethoorn jest moją ulubioną holenderską wioską, a Edam małym miasteczkiem, tak Delft jest moim ulubionym średnim miastem w Holandii. To też miasto klimatycznie położone nad kanałami. Tu natomiast masz Markt, czyli jego główny rynek. Jeden z największych w Holandii. Z jednej strony zamyka go całkiem ciekawy kościół Nieuwe Kerk, a jego położenie na rynku robi wrażenie. Z drugiej strony rynek zamknięty jest przez ratusz, też jeden z najładniejszych. Całość uzupełniają kamieniczki po bokach rynku.
…
– …. Czwarty punkt dzisiejszego programu masz tu.
– Te piękne stare wiatraki?
– Tak, to Kinderdijk. Kilka starych wiatraków nad kanałami, a wokół łąki i pola. Wydaje mi się, że do niektórych można wejść.
– To wejdziemy, zgadzasz się?
– Nie mam innego wyjścia. Ostatni punkt programu jest tu. To drugie z moich ulubionych średnich miasteczek w Holandii, czyli Gouda. Pewna analogia z Edamem. Podobnie jak w Delfcie jest tu rynek, z najpiękniejszym ratuszem w Holandii, budynkiem Wagi i oczywiście z zabytkowymi kamieniczkami. Tu jest jeszcze kościół Sint-Janskerk z pięknymi witrażami, ale raczej będzie za późno, by je zobaczyć. W Goudzie zjemy kolację.
…
Droga wraz z zaparkowaniem zajęła nam niespełna dwadzieścia minut. Zaparkowaliśmy niemal naprzeciwko Binnenhofu.
– Ten kompleks parlamentu wygląda jeszcze piękniej w rzeczywistości niż w miniaturze. Pospacerowaliśmy nad jeziorkiem, weszliśmy na dziedziniec Binnenhofu, a następnie do Ridderzaal. Znów wszystko zostało uwiecznione na dziesiątkach zdjęć. Później poszliśmy do Mauritshuis. Tylko by zobaczyć Dziewczynę z perłą.
…
– …. Jedziemy do Delftu. Po upływie dwudziestu minut parkowałem bezpośrednio nad kanałem w centrum miasta, co zawsze mnie stresuje, bo miejsca parkingowe w Delfcie są bardzo wąskie; aby nie blokować uliczek, trzeba zaparkować idealnie prosto i tuż-tuż nad kanałem, którego nie zabezpiecza żadna barierka ani słupki.
…
Najpierw zrobiliśmy spacer wzdłuż dwóch równoległych kanałów. Wrażenia były podobne jak przy spacerze Prisengracht w Amsterdamie.
– Tu jest podobnie jak w Amsterdamie. Tylko większość tych kamieniczek wygląda, jakby były młodsze i mniej ozdobne. A poza tym jest tu jakoś inaczej.
– Masz na myśli atmosferę? To nie jest wielka stolica europejska, lecz raczej niewielkie miasto. Tu wszystko odbywa się wolniej, spokojniej i prościej. To według mnie ta różnica.
– Chyba masz rację. Jest tu też wiele sklepów z piękną porcelaną. Cudnie byłoby mieć w domu taki serwis obiadowy jak ten.
– Delft to jeden z ważnych ośrodków produkcji porcelany w Europie. Od wieków. Dlatego chciałem cię tu przywieźć, żebyś mogła podziwiać te słynne wyroby.
Znad kanałów dotarliśmy na Markt.
– Tu też jest pięknie. Ratusz może zachwycić. Kościół także. Cały rynek z kamieniczkami również.
…
– Ten ratusz jest piękny, ale w Amsterdamie było kilka ciekawszych budowli, pałac z ogrodami, parlament w Hadze. Giethoorn i Edam to takie perełeczki cacuśne. Kamieniczki nad kanałami w Amsterdamie są najpiękniejsze. A mimo wszystko Delft ma jakiś niepowtarzalny urok. I nie umiem powiedzieć, skąd on się bierze. Delft jest równie piękne.”

Czwarty rozdział z cyklu „Bibiana Isabelle”, strony 111-117, II część tomu „Czerwiec”

Przedostatnia wycieczka Marcina i Belli w Holandii, a w zasadzie pierwszy etap ostatniej. Tym razem ograniczająca się do miejsc w prowincji Holandia Południowa. Znów duża różnorodność. I znów niestety bohaterowie pominęli kilka pięknych miejsc, koniecznych do odwiedzenia, które leżały przy trasie ich wycieczki. Trzy dni w Holandii to stanowczo za mało, by zobaczyć i odwiedzić te najbardziej topowe miejsca. Na to potrzeba tygodnia, najlepiej z dwoma weekendami, przed i po. W przeciwnym wypadku konieczne jest mocne ograniczenie się w wyborze. Czy Marcin wybrał dla nich wszystko to co najciekawsze? Pewnie każdy by trochę inaczej zaplanował cały pobyt w Holandii, jak i wycieczkę po Holandii Południowej. To kwestia gustu, preferencji, zainteresowań i zasobności portfela. Madurodam, bo to świetna zabawa i możliwość obejrzenia w miniaturze tego czego nie zdąży się obejrzeć w rzeczywistości. Binnenhof gdyż to niesamowicie malowniczy kompleks. Mauritshuis ze względu na jeden z najcudowniejszych obrazów świata. Delft bo to piękne miasteczko, z bardzo atrakcyjnym rynkiem, siecią kanałów, przepiękną porcelaną, a przede wszystkim z cudownym klimatem. Taka różnorodność to dobre rozwiązanie, zarówno dla Belli, jak dla bohaterów jako pary. Taka różnorodność nie pozwala na znudzenie i zobojętnienie. Przyczynia się do coraz mocniejszej fascynacji podróżami i chęci poznawania nowych miejsc.

Od Pulitzer Hotel do Madurodam

Do Madurodamu z Pulitzer Amsterdam Hotel można dojechać dwoma trasami. Pierwsza z nich to 59 kilometrów i w zależności od pory dnia i dnia tygodnia zajmuje od 50 minut do półtorej godziny. W niedzielny poranek powinno się ją pokonać w około godzinę. Wyjazd z Amsterdamu biegnie drogami S100 i S106 aż do wjazdu na autostradę A10. Te pierwsze odcinki pozautostradowe to około 4,6 km. Dalej przez około 51,9 km trasa biegnie autostradami A10, A4, A12. Ostatni odcinek o długości 2,5 kilometra dojazd do parku Madurodam biegnie między innymi drogami S101, S100, S102. Główna zaleta tej trasy to przejazd niemal wyłącznie autostradami, ale to trasa, na której autostrady bardzo często się korkują.

Druga trasa jest nieco krótsza. Jej długość to 56,6 km. Czas jej przejazdu bywa podobny. Początkowo jest ona tożsama z poprzednią. Zmiana następuje w okolicy Leimuiden, gdzie z autostrady A4 należy zjechać w autostradę A44. W tym wariancie odcinek autostradowy jest krótszy. Na przedmieściach Wassenaar autostrada przechodzi w drogę N44. Końcówka jest identyczna jak w pierwszej trasie czyli drogi S101, S100, S102. Cały odcinek po zjeździe z autostrady ma długość ok. 11,3 kilometra. Ta trasa bywa mniej zakorkowana, jest krótsza i chyba minimalnie ciekawsza. Marcin zapewne wybrał właśnie ten wariant. Po drodze Marcin z Bellą mijali kilka miejsc wartych uwagi: Schiphol, Keukenhof, Leiden, Katwijk aan Zee, Wassenaar aż wjechali do Scheveningen dzielnicy Den Haag, w której mieści Madurodam.

Schiphol

Jemu poświęciłem osobny artykuł zatytułowany Lotnisko Schiphol.

Keukenhof

Keukenhof pojawił się wcześniej w dwóch artykułach:

Pola tulipanów w Holandii

Najpiękniejsze regiony Europy – Holandia – TOP-6.

Leiden

Temu pięknemu miastu poświęciłem artykuł pod tytułem Lejda.

Katwijk aan Zee

Katwijk aan Zee to nadmorski kurort położony nad Morzem Północnym, u ujścia Starego Rijn liczący niespełna 18 tys. mieszkańców. Znajduje się w gminie Katwijk w prowincji Holandia Południowa. To jeden z trzech nadmorskich kurortów w Holandii Południowej obok sąsiadujących Noordwijk aan Zee i Scheveningen. Wydaje się, że aktualnie o najmniejszym znaczeniu turystycznym, a niewątpliwie o znacząco mniejszym niż Scheveningen.

Nazwa „Katwijk” prawdopodobnie pochodzi od nazwy germańskiego plemienia Chatten bądź Chatti. Holenderskie słowo wijk oznacza obszar, więc nazwa prawdopodobnie oznaczała coś w rodzaju obszaru Chatti.

W czasach rzymskich Katwijk było miejscem o strategicznym znaczeniu. Znajdowało się na północnej granicy Cesarstwa Rzymskiego, u ujścia Renu, który w czasach rzymskich był w tym rejonie większy niż obecnie. Na Renie panował duży ruch. Katwijk był również punktem wyjścia w podróży do Brytanii. Po odejściu Rzymian osada została opuszczona, a obszar w dużej mierze wyludniony, z wyjątkiem małych, odizolowanych grup Fryzów. Obszar ten został schrystianizowany przez brytyjskich i irlandzkich misjonarzy około IX wieku. Około XII wieku populacja zaczęła rosnąć. Pierwsza wzmianka o Catwijck pojawiła się w 1231 roku. W tym czasie na Katwijk aan Zee składało się niewiele więcej niż kilka drewnianych domów. Po 1300 roku miasto zaczęło się rozrastać i szybko stało się znane ze swojego przemysłu rybnego, także z żeglugi śródlądowej. Różnice w stosunku do sąsiednich społeczności i niemigracyjny charakter członków starych rodzin Katwijk sprawiły, że Katwijk aan Zee nadal istniało jako cicha, zintegrowana wioska rybacka nad Morzem Północnym od XVI wieku. Podczas II wojny światowej większość budynków Katwijk aan Zee została zburzona przez Niemców, aby zrobić miejsce pod budowę Wału Atlantyckiego. Od XX wieku Katwijk aan Zee jest popularnym kurortem nadmorskim, a wieś dynamicznie się rozwijała.

Miejsca warte uwagi wg. różnych publikacji:

Andreaskerk – kościół reformowany św. Andrzeja (nazywany też Białym Kościołem – Witte Kerk) pochodzący z 1480 roku. Jest to jedyny kościół w Holandii położony tuż przy bulwarze.
Vuurbaak z 1605 r. ( druga najstarsza latarnia morska w Holandii).
Nieuwe Kerk z 1885 r. zbudowany w stylu neorenesansowym (drugie co do wielkości organy w Holandii, największy kościół reformowany w Holandii pod względem liczby miejsc siedzących).
Świątynia Sufi (jedyna taka na świecie) mieści się w dzielnicy Nieuw Zuid.

Według mnie dwie największe atrakcje Katwijk aan Zee, oprócz Andreaskerk i Nieuwe Kerk, to plaża i bulwar nadmorski, o ile plażę nad zimnym morzem można zaliczyć do atrakcji. Do Katwijk aan Zee można wpaść, nie oddalając się znacznie od głównej trasy, by zobaczyć jak wygląda przeciętny nadmorski holenderski kurort.

zobacz galerię zdjęć (30)
Katwijk aan Zee 1

Holandia z Bellą niedziela od śniadania do lunchu — strand

Wassenaar

Wassenaar to miejscowość i gmina w holenderskiej prowincji Holandia Południowa. Gmina liczy ok. 28 tys. mieszkańców. Wassenaar to wioska otoczona zalesionym terenem, usianym willami i domami wiejskimi. Wiele z nich to tradycyjne wiejskie posiadłości, letnie rezydencje zamożnych mieszkańców miast. Najbardziej znany jest z posiadłość Duinrell pełniącej funkcję parku rozrywki i ośrodka kempingowego. Park rozrywki został założony w 1935 roku. W 1984 roku istotnym wydarzeniem była budowa subtropikalnego raju kąpielowego Tikibad, sąsiadującego z istniejącym basenem odkrytym, co spowodowało rozwój parku. Przez następne lata obiektów rozrywkowych stale przybywało. Pojawiły się Roller Coastery, kolejki górskie, różnego rodzaju karuzele, tory wodne dla łódek, oraz inne atrakcje będące standardowym wyposażeniem parków rozrywek. W roku 2012 Duinrell stał się 19-stym co do wielkości parkiem rozrywki w Europie pod względem liczby odwiedzających, zaś od 2023 roku Duinrell jest drugim co do wielkości parkiem rozrywki w Holandii. Oferuje około 40 różnorodnych atrakcji oraz Tikibad:

Arcade – Speelhal – salon gier
Aqua Shute – Waterglijbaan – zjeżdżalnia wodna
Aqua Swing – Zweefmolen – tradycyjna karuzela huśtawkowa, łańcuchowa lub wisząca
Ballenzee – Ballenbak – basen (sala) z piłeczkami
Botsauto’s – Autoscooter – samochodziki zderzakowe
Botsbootjes Botsbootjes – łódki zderzakowe
Carrousel – Draaimolen – mała klasyczna karuzela
De Oude Lijnbaan – Rondrit (oldtimers) – przejażdżka pojazdem po torze (zabytkowe pojazdy)
Duinrell Drifter – Spin ‘n puke – nowość 2026, karuzela obracająca się w różnych kierunkach i płaszczyznach
Duinrell Express – Rondrit- przejażdżka pojazdem po torze
Dragonfly – Stalen achtbaan -metalowa kolejka górska
Falcon – Stalen achtbaan -metalowa kolejka górska
Kaars (Rick’s Avonturenburcht) – Toren – wieża z windowymi krzesełkami
Katapults – Nautic Jet – skacząca do wody łódka
Kikker8baan – Stalen achtbaan -nowość 2026, metalowa kolejka górska
Kikkerrad – Reuzenrad – diabelski młyn
Locomotion – Rondrit- przejażdżka pojazdem po torze
Mad Mill – Frisbee – okrągły dysk, który może obracać się o 360°
Midgetgolf – Midgetgolf – minigolf
Minicars – Autoscooters – samochodziki zderzakowe dla dzieci
Mini Carrousel – Draaimolen – mała klasyczna karuzela
Monorail (Rick’s Avonturenburcht) – Monorail, Rondrit- – kolej jednoszynowa , przejażdżka pojazdem po torze
Niagara Superroetsj – Glijbaan – zjeżdżalnia
Play & Win – Kermisspelen – jarmark (gry zręcznościowe)
Rick’s Avonturenburcht, Rick’s Huis – Themagebied met attracties en evenementen. O.a. Ontmoeting parkmascotte – Strefa tematyczna z atrakcjami i wydarzeniami. Spotkanie z maskotką parku.
Indoorspeeltuin Rick’s Fun Factory – Overdekte speeltuin – kryty plac zabaw dla dzieci
Rodelbaan – Rodelbaan – tor saneczkowy
Schaduwhuis – Walkthrough – spacer (po domu cieni)
Schip Ahoi – Schommelschip – statek wahadłowy
Shooting Gallery – Schiettent – jarmark (strzelnica)
Splash – Shoot-the-Chute – zjeżdżalnia z wpadnięciem do wody dużą łodzią
Speeltuinen – Speeltuin – plac zabaw dla dzieci
- Kidskasteel – zamek dla dzieci
- Klimketting – łańcuch spinaczkowy
- Glijbaantoren – wieża ze zjeżdżalniami
- Trampolines – trampoliny
- Playfountain – fontanny do zabawy
- Wauwels Nest – drewniane domki ze zjeżdżalniami, siatkami wspinaczkowymi
Swingwheels – Mini-karretjes – mini pojazdy dla dzieci
Tobbedanser – Theekopjesattractie – filiżanka herbaty, gondole obracające się na kilku dyskach
Uitkijktoren – Uitkijktoren – wieża obserwacyjna
Verkeerstuin – Skelterparcours – przejażdżka gokartami pedałowymi
Vlot – Vlot met touw – tratwa na linie
Waterspin – Topspin – olbrzymia huśtawka topspinowa
Wild Wings – Sky Fly – karuzela na jednym ramieniu z obracającymi się siedzeniami
Wonderland – Walkthrough – spacer (po krainie czarów)

zobacz galerię zdjęć (57)
Wassenaar 1
Duinrell 1

zobacz galerię zdjęć (51)
Wassenaar 2
Duinrell 2

Tikibad to subtropikalny raj dla miłośników pływania w parku rozrywki Duinrell w Wassenaar. Park wodny oferuje co najmniej szesnaście różnych zjeżdżalni o łącznej długości ponad 1300 metrów (bez leniwej rzeki). Znajduje się tu również basen ze sztuczną falą, dwa jacuzzi oraz wydzielona strefa dla dzieci poniżej 120 cm wzrostu (Kids Waterpark Playa). Na terenie obiektu znajduje się również restauracja La Place z tarasem zewnętrznym. W czerwcu, lipcu i sierpniu, jeśli pozwala na to pogoda, otwarta jest również strefa zewnętrzna. Na tym terenie znajduje się wodny plac zabaw dla dzieci, kilka zjeżdżalni, duży, podgrzewany basen zewnętrzny oraz miejsce do opalania.

W basenie Tiki znajdują się następujące zjeżdżalnie :

Basen kryty

Blauwe Haai (Błekitny Rekin) (dawniej: Family Slide – Rodzinna Zjeżdżalnia). Ta 120-metrowa zjeżdżalnia o wysokości 14 m ma wiele zakrętów i skoczni. Prędkości na niej do 25 km/h.
Groene Barracuda (Zielona Barrakuda) (dawniej: Super Slide – Super Zjeżdżalnia). Podobna intensywnością do Blauwe Haai. Wysokość 14 m, długość 108 m, prędkość 25 km/h..
Blits (Błysk). To jedna z najszybszych zjeżdżalni na basenie; można na niej osiągnąć prędkość 60 km/h. Długość 70m, wysokość 14m.
Flits (Flesz). Zaczynasz zjeżdżać i od razu podążasz stromym zjazdem. Prędkość może sięgać około 60 km/h. Za zjazdem jest prosty odcinek i skręt w prawo, aby zwolnić, podobnie jak na Blits. Zjeżdżalnie Blits i Flits kończą się obok siebie. Ma na początku sekcję przezroczystą. Ciemną sekcję zastąpiono standardowymi niebieskimi sekcjami, a efekty świetlne w postaci spirali zostały dodane. Długość 86m, wysokość 14m.
Moonlight (Światło Księżyca). Ta zjeżdżalnia charakteryzuje się gumowymi oponami dla dwóch osób i różnymi efektami świetlnymi w ciemnej rurze. Jest to druga co do długości zjeżdżalnia w basenie (148 metrów). Wysokość 16m, prędkość 20km/h
Starfright (Gwiezdny Strach). Slajd w dużej mierze podobny do Moonlight. Starfright wykorzystuje inne i bardziej złożone efekty świetlne niż Moonlight. Długość 140m, wysokość 16m, prędkość 20km/h.
Cycloonn (Cyklon). Tutaj zjeżdżasz 59-metrową krytą zjeżdżalnią, gdzie prędkość może osiągnąć około 60-70 km/h. Ta zjeżdżalnia kończy się lejem ( Space Bowl), gdzie ostatecznie lądujesz w „otworze” lejka i wpadasz do basenu. Długość 56m, wysokość 15m.
Tyfoon (Tajfun). Ta zjeżdżalnia pozwala zjechać z dużą prędkością (około 50 km/h) przez 86-metrową rurę, z wysokości 15m, gdzie można poczuć siły przeciążenia. Tajfun kończy się spiralą.
Cannon Ball (Kula armatnia). Ma 6 metrów długości, 2 metry wysokości i jest drugą najkrótszą zjeżdżalnią basenową. Najpierw zjeżdża się po łuku, potem po prostej, a na końcu z dość dużej wysokości spada się do basenu. Jej prędkość wynosi około 60 km/h.
Pelikaanduik (nurkowanie Pelikana). To najkrótsza zjeżdżalnia w basenie. Zjeżdża się po tej stromej zjeżdżalni z wysokości około 7 metrów. Po pokonaniu 4-metrowej zjeżdżalni, zjeżdża się do basenu z wysokości około 3 metrów. Prędkość do 40 km/h.
X-stream (Strumień X): Wchodzisz do kabiny, w której podłoga nagle się zapada, a ty spadasz 7 metrów w dół trasa długości 16m z prędkością 40 km/h i hamujesz, wpadając do rowu.
Triton (Tryton). To najdłuższa zjeżdżalnia w parku (163 metry) o wysokości 20m. Podobnie jak Moonlight i Starfright, ma gumowe opony i jest przeznaczona dla dwóch osób. Zjeżdżalnia ma trzy lejki. Prędkość 40km/h.
Hurri’Cone (Stożek Hurri). To druga zjeżdżalnia lejkowa w strefie dla dzieci. Ta zjeżdżalnia ma jeden lejek, po którym można jeździć bez opony.
Blue Stripe (Niebieski Pasek). Mała zjeżdżalnia rurowa w strefie dla dzieci z jednym skrętem w prawo.
Green Flash (Zielony Błysk). Mała zjeżdżalnia rurowa w strefie dla dzieci z jednym skrętem w lewo.
Rapid Run (szybki Bieg). Trzy zjeżdżalnie obok siebie, idealne do ścigania się. Podobny do większego Quattro Run na świeżym powietrzu.
Kinderglijbaan (Zjeżdżalnia dla dzieci). Ta podwójna zjeżdżalnia ma około 10 metrów długości i jest przeznaczona dla małych dzieci.

Basen odkryty

Quattro Run (Cztery Biegi). Zjeżdżalnia rodzinna, na której cztery osoby mogą ścigać się obok siebie
Green Twist (Zielony Skręt). Zjeżdżalnia w kształcie litery U na świeżym powietrzu.
Rainbow Splash (Tęczowy Plusk). Krótka zjeżdżalnia rurowa z efektami świetlnymi na konstrukcji zabawowej na zewnątrz.
Boogie Ride (Boogie rajd). Druga zjeżdżalnia rurowa na tej samej konstrukcji, nieco wyższa niż Rainbow Splash i z przezroczystą sekcją na początku.
Twin Fin (Podwója Płetwa). Mniejsza wersja Quattro Run z dwoma zjeżdżalniami.

Oprócz zjeżdżalni, w Tikiboad znajduje się leniwa rzeka (Lazy River ). To rwąca rzeka. Chodzi o to, aby spłynąć po wodzie na nadmuchiwanym gumowym kole. Atrakcja jest częściowo zadaszona i oferuje efekty świetlne, ciemne tunele oraz wodospad.

zobacz galerię zdjęć (54)
Wassenaar 3
Tikibad

Oprócz parku rozrywki, Wassenaar ma jeszcze kilka ciekawych miejsc do zobaczenia chociażby jak Huys Clingendael, czyli wiejska posiadłość Clingendael, kilka innych mniejszych posiadłości, willi i domów, w tym Kasteel Oud-Wassenaar,a także Oude Raadhuis, czyli Stary Ratusz, a także zabytkowy wiatrak Windlust. Z centrum Wassenaar jest niespełna 5 kilometrów, zaś z Parku Duinrell około czterech do plaży. W mojej ocenie Wassenaar jest ciekawszym miejscem do odwiedzin niż Katwijk aan Zee.

zobacz galerię zdjęć (38)
Wassenaar 4

Scheveningen

Scheveningen to jedno z dwóch najciekawszych miejsc na trasie etapu wycieczki Marcina i Belli z ich Hotelu do Madurodamu, obok Lejdy. Przede wszystkim ze względu na trzy atrakcje, choć nie tylko, czyli właśnie Madurodam, Vredespaleis czyli Pałac Pokoju będący siedzibą Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości i Stałego Trybunału Arbitrażowego oraz całej infrastruktury plażowej między innymi z samą plażą, bulwarem molem, diabelskim młynem i Kurhausem oraz latarnią morską, ze względu na które przez wielu uznawany jest za najciekawszy kurort nadmorski w Holandii.

Scheveningen to dzielnica Hagi, a zarazem samodzielna wioska rybacka, która później stała się częścią nadmorskiego kurortu i dzielnicą Hagi. Scheveningen liczy ok. 61 tys. mieszkańców. Rdzenni mieszkańcy Scheveningen czują się częścią Scheveningen, a nie Hagi.

Nazwa Scheveningen pojawia się po raz pierwszy w rejestrze hrabstwa, częściowo sporządzonym około 1284 roku. Obecne Scheveningen po raz pierwszy wspomniano w akcie z 1357 roku. Rezydencja hrabiów Holandii, która rozwinęła się w pobliżu wioski Die Haghe w XIII wieku, prawdopodobnie zapoczątkowała rozwój dzisiejszego Scheveningen. Wioska była wielokrotnie nawiedzana przez sztormy, zazwyczaj zmywając części budynków. W 1570 roku, podczas powodzi Wszystkich Świętych, połowa wsi zniknęła pod falami, pozostawiając kościół na skraju wsi – sytuacja ta ma miejsce do dziś. Do połowy XVII wieku Scheveningen było połączone z Hagą jedynie wydmową ścieżką, Westerpad, która kończyła się w haskiej Noordeinde. W 1665 roku ukończono Scheveningseweg , długą, prostą drogę, co znacznie poprawiło połączenie. Zamożni mieszkańcy, zwłaszcza gdy Scheveningen rozwinęło się jako nadmorski kurort po 1800 roku, mieli wiejskie domy i wille budowane poza starą wsią — szczególnie na północny wschód i wschód od niej. Rybołówstwo morskie kształtowało wizerunek wioski od setek lat. Scheveningen, podobnie jak inne nadmorskie miejscowości nad Morzem Północnym, nie posiadało portu morskiego. Dlatego kutry rybackie wypływały bezpośrednio z plaży i na niej wyładowywały połów. Rybołówstwo to koncentrowało się głównie na połowach ryb płaskich i okoniowatych. Od połowy XIX wieku Scheveningen coraz bardziej koncentrowało się na połowach śledzi. Obecnie śledzie poławiane są jedynie przez ograniczoną liczbę kutrów, i to tylko przez krótkie okresy. W XIX wieku Scheveningen było inspiracją dla malarzy. Willem Mesdag namalował „Panoramę Mesdag” w 1881 roku. Vincent van Gogh również czerpał inspirację ze Scheveningen i przemysłu rybnego podczas swojego pobytu w Hadze. W 1884 roku wybudowano przy plaży hotel w stylu włoskiego renesansu, Kurhaus. W 1901 roku Kurahaus zyskał bezpośrednie połączenie z molo. Duże hotele pojawiły się pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku. Od tego czasu Scheveningen zaczęło się przekształcać w kurort. Obecnie Scheveningen posiada kilka linii tramwajowych łączących je z innymi dzielnicami Hagi.

W Scheveningen znajduje się, pomijając pojedyncze kamienice, domy, wille i posiadłości, więcej niż kilkanaście miejsc uznanych za ciekawe turystycznie

Muzea: Museum Beelden aan Zee, Atlantikwall Museum Scheveningen, Bunker Museum Den Haag, Muzee Scheveningen.

Budynki: Vuurtoren (Latarnia morska), Gedenknaald (Igła Pamięci – pomnik typu obelisk), Oude Kerk (Stary Kościół), Kurhaus, Paviljoen Von Wied (była wiejska rezydencja królewska, obecnie siedziba Sociëteit De Witte), Antonius Abtkerk (Kościół św. Antoniego Opata), Nieuwe Badkapel (kościół protestancki), Onze Lieve Vrouw van Lourdeskerk met Lourdesgrot (Kościół Matki Bożej z Lourdes z Grotą Lourdes), Prinses Julianakerk (Kościół Księżnej Juliany), Leonardo da Vinci-toren (Wieża Leonarda da Vinci), Vredespaleis (Pałac Pokoju).

Atrakcje rozrywkowe: Madurodam, Circustheater, Holland Casino, Sealife Scheveningen (najstarsze akwarium tunelowe w Holandii), diabelski młyn

Inne miejsca: bulwar, molo, Scheveningen-Dorp (historyczna dzielnica mieszkaniowa za falochronem z własną kulturą, językiem i tradycyjnym strojem, a bez zabytków), Scheveningse Bosjes (park na wydmach), Havenkwartier (dzielnica portowa), Oostduinpark (Wschodnie wydmy – park), plaża, plaża dla nudystów pomiędzy kilometrami 95,7 i 98, Norfolk Line Site (siedziba europejskiego operatora promowego Kanału La Manche), Zwarte Pad (wschodnia plaża ze słabszą infrastrukturą, ale z imprezami).

Oprócz miejsc ciekawych turystycznie Scheveningen przyciąga turystów, głównie z Holandii i Niemiec, często jednodniowych, wieloma wydarzeniami i imprezami o charakterze widowiskowo-rozrywkowym odbywającymi się cyklicznie.

zobacz galerię zdjęć (60)
Scheveningen 1

zobacz galerię zdjęć (60)
Scheveningen 2

zobacz galerię zdjęć (54)
Scheveningen 3

Madurodam

W Holandii jest ponad 30 świetnych i ciekawych parków rozrywki. W Europie znacznie więcej mają przede wszystkim Niemcy. Ale Holandia ma najwięcej ich na 1 km² swojego terytorium. Większość z nich uznawanych jest za bardzo dobre, choć oczywiście żaden nie jest tak popularny jak Euro Disneyland pod Paryżem. Są wśród nich te najbardziej typowe, które oprócz zabawy dostarczają przede wszystkim duże dawki adrenaliny, są oceanaria, są tematyczne parki rozrywek i jest park miniatur, czyli właśnie Madurodam.

Parków miniatur na świecie i w Europie jest sporo. Bo to idealne połączenie edukacji z zabawą, pozwalając „zwiedzić” całą Europę, Świat, dany kraj czy region w kilka godzin. To też taki fascynujący powrót do dzieciństwa. Bo każdy w jakiś sposób wówczas bawił się klockami, był budowniczym, tworzył swoje miniaturowe budowle, a czasami nawet całe miasta. Byłem w kilku parkach rozrywki dostarczających adrenaliny. Miło wspominam. Byłem w kilku oceanariach. Również miło wspominam. Byłem w kilku tematycznych parkach rozrywki. Też miło wspominam. Ale najbardziej lubię, więcej niż lubię, parki miniatur. Mniej niż bardzo rzadko mamy wystarczająco czasu, pieniędzy, sił, inwencji by w danym regionie, nawet mieście zwiedzić wszystko to co jest topowe. A park miniatur nam na to pozwala. A jednocześnie po raz kolejny zachwycamy się tym co już widzieliśmy. Mamy szansę zobaczyć to z kilku perspektyw, z których w naturze nie mieliśmy szans.

Oto lista najpopularniejszych parków miniatur i rozrywki z elementami miniatur w Europie:

Miniatur Wunderland (Hamburg, Niemcy): Największa na świecie makieta kolejowa, zajmująca ogromną powierzchnię w zabytkowej dzielnicy Speicherstadt.

Mini-Europe (Bruksela, Belgia): Park znajdujący się u podnóża Atomium, prezentujący około 350 miniatur najsłynniejszych budowli z ponad 80 miast Unii Europejskiej.

Legoland (Billund, Dania): Pierwszy i najsłynniejszy Legoland, którego sercem jest Miniland – miniaturowe miasta i krajobrazy zbudowane z milionów klocków LEGO.

Legoland Windsor Resort (Anglia): Oferuje obszerny park miniatur obok klasycznych przejażdżek tematycznych.

Sabat Krajno (Polska): Największy park miniatur w Polsce, położony w Górach Świętokrzyskich, oferujący aleję miniatur „Cudowny Świat”.

Madurodam (Haga, Holandia): Słynny park miniatur prezentujący najważniejsze miejsca w Holandii w skali 1:25.

France Miniature (Paryż, Francja): Park w kształcie Francji, zawierający 117 miniatur słynnych francuskich zabytków.

Inne parki miniatur w Europie:

Austria – Minimundus, Klagenfurt
Francja – Mini World Lyon
Niemcy – Legoland Deutschland, Günzburg, Bavaria
Włochy -Italia in miniatura, Rimini
Portugalia – Portugal dos Pequenitos, Coimbra
Słowacja – Park miniatúr, Podolie
Hiszpania – Catalunya en Miniatura, Catalunya
Szwajcaria – Swiss Vapeur Parc, Valais
Wielka Brytania:
- – Babbacombe Model Village, Babbacombe, Devon
- – Bekonscot, Beaconsfield, Buckinghamshire
- – Bourton-on-the-Water model village, Bourton-on-the-Water, Gloucestershire
- – Haigh Hall Miniature Railway, Wigan
- – Legoland Windsor in Windsor
- – Pendon Museum, Pendon, Oxfordshire
- – Southport Model Railway Village

Madurodam to holenderskie miasto w skali 1:25, otwarte 2 lipca 1952 roku na George Maduroplein w Scheveningen dzielnicy Hagi. Ten park atrakcji turystycznych przyciąga rocznie około 500 000 płacących gości. Park zajmuje powierzchnię 3,7 hektara. Samo miasto zabudowane ma powierzchnię 1,8 hektara. Pozostałe 1,9 hektara zajmują atrakcje, lokale gastronomiczne i place zabaw. Miasto w miniaturze stało się inspiracją dla budowy wielu parków rozrywki na całym świecie, takich jak Legoland Billund i Disneyland Park w Anaheim.

Nazwa pochodzi od imienia Georges’a Maduro, studenta z Curaçao, który wyróżnił się jako oficer kawalerii w bitwie o rezydencję w dniach majowych 1940 roku i zginął w obozie koncentracyjnym w Dachau w lutym 1945 roku. Jego rodzice przekazali początkowy kapitał na projekt, który rodzina Maduro uważa za pomnik poświęcony ich jedynemu synowi.

Madurodam oferuje wgląd w holenderskie miasto i społeczeństwo poprzez ponad 435 modeli budynków z całej Holandii. Brakuje szpitala i cmentarza. Niektóre modele poruszają się po wrzuceniu monety do automatu na monety lub dokonaniu płatności zbliżeniowej. W większości przypadków opłata wynosi 0,20€. Znajdują się tam również interaktywne elementy, w których zwiedzający mogą uczestniczyć, takie jak zamykanie zapory przeciwpowodziowej Oosterscheldekering czy załadunek kontenerów w porcie w Rotterdamie. Niektóre elementy zawierają objaśnienia audio dotyczące prezentowanych obiektów.

Madurodam nazywane jest miastem, ale zawiera wiele miniaturowych przedstawień holenderskich krajobrazów wiejskich. Znajdują się tam budynki z historycznych centrów miast, nowoczesne dzielnice mieszkalne, obszary portowe, lotnisko, kanały, drogi, pola uprawne, rezerwaty przyrody i wiele innych. To miniaturowe miasto „z uśmiechem”: przedstawiono na nim wiele, niekiedy komicznych, scen z codziennego życia ulicznego. Ponadto, poruszają się tu liczne środki transportu, takie jak samochody, statki wycieczkowe, samoloty, pociągi i tramwaje.

Wszystkie modele i makiety w mieście są ręcznie wykonane przez Madurodam we własnym warsztacie. Budynki były początkowo ręcznie wykonane z drewna. Używa się głównie tworzyw sztucznych, często obrabianych za pomocą frezarek sterowanych komputerowo. Do produkcji modeli ruchomych używa się mosiądzu. Budynki, narażone na działanie czynników atmosferycznych przez cały rok, przechodzą gruntowne prace konserwacyjne lub gruntowny remont co kilka lat. Z tego powodu, szczególnie zimą, modele mogą być niedostępne podczas wizyty w Madurodam. Z biegiem lat z miniaturowego miasta usunięto wiele makiet, a ich miejsce zajęły nowe budynki.

Lotnisko Schiphol, odnowione w 2003 roku, jest największym modelem i znajduje się w samym sercu Madurodam. Obejmuje terminal lotniczy z placem Schiphol, pirsy, wieże kontroli lotów, płytę postojową dla samolotów różnych linii lotniczych, kolejkę jednoszynową oraz parkingi. Wzdłuż lotniska przebiega autostrada, po której poruszają się samochody osobowe i ciężarowe.

Licząca około czterech kilometrów długości makieta kolejowa Madurodam jest największą tego typu makietą kolejową na świecie. Linia kolejowa to w zasadzie jednotorowa pętla, wijąca się przez krajobraz z licznymi zakrętami, z których niektóre są dwutorowe. Sieć kolejowa obejmuje cztery stacje i dziewięć mostów. W warsztacie mieści się stacja rozrządowa z ośmioma torami. Linia główna jest podzielona na 33 bloki, co pozwala na jednoczesny przejazd maksymalnie dwunastu pociągów. W miejscach, gdzie drogi przecinają linię główną, znajdują się miniaturowe przejazdy kolejowe z rogatkami, które otwierają się natychmiast po przejeździe pociągu.

Do najważniejszych modeli w Madurodam można zaliczyć:

Rijksmuseum
Binnenhof, siedzibę rządu holenderskiego
Maurithuis w Hadze
Lotnisko Amsterdam Schiphol , główne międzynarodowe lotnisko Holandii
Port w Rotterdamie , trzeci co do wielkości port na świecie
Wieżę Katedralną w Utrechcie
Tradycyjne holenderskie domy nad kanałami
Pola tulipanów
Wiatraki z Schiedam, Zaandam i Kinderdijk
Panoramę Rotterdamu, z widokiem na most Erazma, Euromast, centralny dworzec kolejowy, domy-kostki i budynki siedziby głównej firmy Unilever.
Dom Anny Frank w Amsterdamie
Targ kwiatowy
Wesołe miasteczko
Stadion piłkarski
Dom Rembrandta w Amsterdamie
Dzielnica czerwonych latarni w Amsterdamie
Pałac Królewski przy Damplatz w Amsterdamie
Teatr Królewski w Amsterdamie
Targ serowy w Alkmaar
Markt z Delft
Markt w Goudzie
Muzeum Franka Halsa w Haarlem

Znajduje się tu ponad 1140 modeli różnych gmachów i domów, 27 mostów, 58 statków, 2.389 samochodów osobowych, autobusów i ciężarowych, 32 samoloty, 12 pociągów, 2 autostrady. Drogi kołowe i żelazne mają łączną długość 4 km. Poruszające się po nich pociągi pokonują rocznie 16 tys. km, samochody 14 tys. km. Obok obiektów jest 13 tys. figurek mieszkańców w charakterystycznych dla każdej miejscowości lub epoki strojach, 4957 drzew, 30 tys. kwiatów itp.

Madurodam czynne jest przez 365 dni w roku w godzinach od 9:00 do 20:00. Bilet dzienny kosztuje 19,50 euro, jeśli zakupimy go w kasie i 17,50 euro w przypadku transakcji internetowej. Dzieci poniżej 3. roku życia mogą wejść do parku za darmo.

zobacz galerię zdjęć (60)
Madurodam 1

zobacz galerię zdjęć (60)
Madurodam 2

zobacz galerię zdjęć (60)
Madurodam 3

Od Madurodam do Mauritshuis

Trasa z Madurodam do Mauritshuis biegnie wyłącznie ulicami Hagi. Jest jej kilka wariantów, każdy to około 3,2 kilometra. W ciągu dnia roboczego przejazd zajmuje mniej więcej 13 minut. W niedzielę, kiedy podróżowali Marcin z Bellą mogło to zająć nieco mniej czyli około 10 minut. Niewątpliwie jechali za wskazaniami GPS i trudno przewidzieć, którą wówczas wybrał trasę. To nieistotne. Co jest natomiast prawdopodobne, a w zasadzie niemal pewne to, to, że samochód zostawili na Parking Centrum Plein podziemnym parkingu będąceym w odległości ok.70 metrów od Mauritshuis. Parking z nie najwyższymi notami, ale przyczyną takiego stanu rzeczy są niemal wyłącznie ceny, które wielu turystów uważa za zbyt wygórowane. W momencie pisania tej sceny wynosiły one 1€ za 15 minut i maksymalnie 30€ za dobę. Dla moich bohaterów to nie była żadna przeszkoda. Natomiast atutem tego parkingu zarówno dla moich bohaterów i większości turystów zwiedzających Hagę jest jego położenie. Samo centrum, tuż przy Mauritshuis, całym kompleksie Binnehof i starej części Hagi oraz na atrakcyjnym placu Het Plein. Myślę, że po drodze moi bohaterowie mogli zerknąć wyłącznie na kilka haskich ulic i na stojące przy nich kamieniczki. Raczej nie mieli możliwości podziwiać haskich zabytków i atrakcji. Mogą tego żałować, bo Haga ma wiele do zaoferowania odwiedzającym

Den Haag

W moim przekonaniu z miejsc w Holandii Haga jest najbardziej niedoceniana. Niezależnie co mówią statystyki dotyczące odwiedzających. Notabene takich statystyk nie znalazłem. Niewątpliwie dużo bardziej popularny jest Amsterdam. Amsterdam ma swoje cudowne kamieniczki, uliczki i kanały. Haga nie, ale ma ciekawą zabudowę o innym charakterze oraz kurort Scheveningen. Amsterdam ma Rijskmuseum i Museum van Gogha. Haga ma Mauritshuis. Ilość dzieł przemawia za Amsterdamem, jakość porównywalna. Amsterdam ma Plac Dam z Koninklijk Paleis, a Haga ma kompleks Binnehof z Ridderzaal i całym otoczeniem. Niewątpliwie piękniejszy i bardziej czarowny. A na dodatek Noordeinde Paleis. Oba miasta mają jeszcze wiele miejsc porównywalnych pod względem atrakcyjności. W Amsterdamie nie ma parku rozrywki, w Hadze jest Madurodam, Drievliet Family Park, oceanarium Sea Life, chociaż w Amsterdamie jest De Wallen czyli Dzielnica Czerwonych Latarni. W Hadze analogiczną dzielnicę zlikwidowano w 2006 roku. Zostały dwa regiony sexworkers: Doubletstraat w Starym Centrum z 190 oknami oraz Geleenstraat i przyległa Hunsestraat w Rivierenbuurt ze 140 oknami, ale to nie ten klimat ściągający masowo turystów jak w Amsterdamie. Najwyraźniej to stanowi turystyczną zasadniczą przewagę Amsterdamu nad Hagą.

zobacz galerię zdjęć (10)
Den Haag 1

Haga czyli Den Haag jest powszechną nazwą ’s-Gravenhage to gmina i miasto w Holandii. Jest stolicą prowincji Holandia Południowa i siedzibą rządu oraz parlamentu Holandii. Z liczbą 569 076 mieszkańców (stan na 1 stycznia 2026 r.) jest trzecią co do wielkości gminą w Holandii i częścią obszaru metropolitalnego Rotterdam-Haga liczącego ponad 2,4 miliona mieszkańców. W oficjalnych dokumentach, takich jakdowody osobiste używa się nazwy ’s-Gravenhage, ale gmina używa nazwy Haga do wszystkich innych celów.

Jest to największa holenderska gmina nad Morzem Północnym, z jedenastokilometrową linią brzegową. To położenie sprawia, że Haga posiada port morski oraz nadmorskie kurorty Scheveningen i Kijkduin. Szeroka piaszczysta plaża i jej wydmy tworzą największy rezerwat przyrody w granicach miasta. Haga składa się z ośmiu dzielnic, z których dwie noszą nazwy od dawnych ośrodków wiejskich: Scheveningen i Loosduinen.

Miasto powstało w średniowieczu wokół Binnenhof (Dworu Wewnętrznego). Początkowo z tego miejsca zarządzano tylko hrabstwem Holandii, ale później stało się ono również centrum holenderskiej polityki. Od 1795 do 1806 roku Haga była stolicą Republiki Batawskiej, a następnie, do 1808 roku, Królestwa Holandii. Chociaż Amsterdam jest stolicą Holandii od 1808 roku, Haga jest siedzibą parlamentu, a od 1981 roku rezyduje tam głowa państwa Królestwa Niderlandów. Haga jest stolicą administracyjną kraju. W 1907 roku odbyła się tu konferencja pokojowa, na której osiągnięto ważne międzynarodowe porozumienia dotyczące prawa wojennego. Większość ambasad, wszystkie ministerstwa i Sąd Najwyższy znajdują się w Hadze. Miasto jest również siedzibą różnych sądów krajowych i międzynarodowych, w tym Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Pałacu Pokoju i Międzynarodowego Trybunału Karnego.

Miasto dało początek wpływowemu ruchowi artystycznemu XIX wieku – Szkole Haskiej. Do ważnych muzeów sztuki należą znany na całym świecie Mauritshuis oraz Kunstmuseum Den Haag. Holenderska muzyka pop ma swoje korzenie w indo-rocku, a artyści działali głównie w Hadze; haskie zespoły, takie jak Shocking Blue i Golden Earring, odniosły międzynarodowy sukces.

Den Haag to tzw. nazwa administracyjna, której gmina używała w celach ogólnych od połowy lat 90. Z kolei w dokumentach urzędowych i w Urzędzie Stanu Cywilnego używana jest nazwa prawna ’s-Gravenhage. Ta dwoistość znajduje odzwierciedlenie również w rządzie: Den Haag ma tytuł nazwa preferowana, a ’s-Gravenhage ma tytuł nazwa oficjalna.

Haga to stare miasto o bogatej historii. Może poszczycić się licznymi zabytkami, muzeami, budynkami historycznymi i miejscami pamięci oraz parkami. Do najbardziej znanych przykładów należą:

Binnenhof

Patrz rozdział Binnenhof poniżej.

Gevangenpoort

Brama Więzienna to średniowieczne więzienie w Hadze, wybudowana w 1370 r. Od 1882 roku w budynku mieści się muzeum. Gevangenpoort znajduje się w pobliżu Binnenhof i Hofvijver. Za bramą znajduje się miejsce znane obecnie w Hadze jako Plaats. Na początku tego placu znajdowało się Groene Zoodje. Było to zazwyczaj miejsce egzekucji, ale odbywały się tu również kary chłosty. Brama więzienna znajduje się na liście „100 najlepszych obiektów Narodowej Agencji Dziedzictwa”.

Grote Kerk (Grote of Sint-Jacobskerk)

Wielki Kościół lub Kościół św. Jakuba jest późnośredniowiecznym budynkiem kościelnym w centrum Hagi. Wraz z Binnenhof i kościołem klasztornym Loosduinen należy do najstarszych budynków w Hadze. Wybudowany został XIV-XVI wiek w stylu gotyku holenderskiego. Przebudowany wielokrotnie w XIX-XXI wieku. Od wieków w tym budynku odbywają się chrzty i śluby członków rodu Orańskiego oraz członków rodzin królewskich spokrewnionych z rodem Orańskim-Nassau.

zobacz galerię zdjęć (32)
Den Haag 2
Grote Kerk

Haagse Passage

Pasaż handlowy w Hadze to najstarsze zachowane centrum handlowe w Holandii. Zostało otwarte w 1885 roku. Oryginalny pasaż z 1885 roku biegnie od Spuistraat do Buitenhof. Najstarsza część (odnogi Spuistraat i Buitenhof) została zbudowana w neorenesansowym stylu o międzynarodowej orientacji. W 1929 roku do pasażu dodano trzecią odnogę Hofweg w stylu ekspresjonistycznym. Powierzchnia sklepowa ok. 13.000 m². Liczba sklepów ok.50. Passage posiada szklany dach. W 2014 dobudowano Nieuwe Passage znajdujący się na terenie dawnego budynku Marks & Spencer i będący przedłużeniem dotychczasowego Passage, za Spuistraat do Grote Marktstraat. Nieuwe Passage posiada również szklany dach oraz ogród na dachu. Na wyższych piętrach mieści się Accor Suite Hotel. Fasada wykonana jest z biało-niebieskich płytek inspirowanych ceramiką z Delft. Passage to dobre miejsce na spacer, nawet w deszczową pogodę, dla tych którzy lubią patrzeć na wystawy w ekskluzywnych sklepach lub lubują się w zakupach w nich.

zobacz galerię zdjęć (24)
Den Haag 3
Passage

Kurhaus (Scheveningen)

Patrz rozdział o Scheveningen powyżej.

Lange Voorhout z Museum Escher (Paleis Lange Voorhout)

Lange Voorhout to jedna z najbardziej znanych i najstarszych, bo z XV wieku ulic w Hadze. Ulica znajduje się w osiedlu Voorhout w dzielnicy Centrum. Położona jest na północ od Hofvijver. Biegnie od Kneuterdijk do Tournooiveld. Jej długość to 470 metrów. W okresie Złotego Wieku (XVII w.) Voorhout był miejscem spotkań haskiego „beau monde”. Tu po raz pierwszy wystawiał swe obrazy Vincent van Gogh. Pod nr 74 znajduje się Pałac Lange Voorhout, od 2002 roku muzeum sztuki Escher in Het Paleis (od 2002 roku prezentuje stałą wystawę poświęconą w całości twórczości holenderskiego grafika Mauritsa Cornelisa Eschera). Wśród przeważnie okazałych budynków znajduje się również najwęższy dom w Hadze (szerokość 183 cm) pod numerem 32A. Na Lange Voorhout znajduje się również kilka ambasad. Lange Voorhout to aleja z drzewami oraz wieloma reprezentacyjnymi i wielkimi kamienicami. Dobry trakt spacerowy, aczkolwiek równoległy Lange Vijverberg leżący nad Hofvijver z racji widoków na Binnenhof, Mauritshuis i Gavengenpoort dla mnie jest ciekawszy.

zobacz galerię zdjęć (58)
Den Haag 4
Lange Voorhout

Het Plein

Plein to czworokątny plac w centrum Hagi, zbudowany w 1632 roku, mający przypominać paryski Place Royale (obecnie Place des Vosges). Ze względu na bliskość Binnenhofu miejsca spotkań rządu i parlamentu, Plein jest często wykorzystywany jako miejsce politycznych demonstracji protestacyjnych i wieców. Pośrodku placu, na wysokim cokole, stoi posąg Wilhelma Orańskiego. Od lat 80-tych XX wieku pod placem znajduje się podziemny parking. Het Plein to jedna z ulic w holenderskiej wersji gry Monopoly. Najciekawsze budynki przy placu to: Logement van Amsterdam, Logement van Rotterdam, secesyjny De Haagsche Kluis, Nieuwe of Littéraire Sociëteit De Witte, Departement van Justitie (Departament Sprawiedliwości), Tweede Kamer der Staten-Generaal (Izba Reprezentantów Stanów Generalnych). Z mnóstwem drzew po bokach, panoramą na haskie drapacze chmur i ogródkami knajpowymi ten plac ma swój fajny klimat.

zobacz galerię zdjęć (58)
Den Haag 5
Plein

Mauritshuis

Patrz rozdział Mauritshuis poniżej.

Nieuwe Kerk

Nieuwe Kerk (Nowy Kościół) to budynek kościelny przy Spui w centrum Hagi. W 1990 roku został wpisany na listę „Top 100” Narodowej Agencji Dziedzictwa. Obecnie budynek służy jako sala koncertowa. Nieuwe Kerk został zbudowany w latach 1649–1656 w stylu renansowym, po tym jak Grote Kerk stał się zbyt mały. Architektura kościoła wykazuje elementy zarówno klasycyzmu, jak i baroku. Ogromny dach spoczywa wyłącznie na ścianach zewnętrznych, bez kolumn. Ta unikalna jak na tamte czasy konstrukcja nigdy nie sprawiała problemów od 1656 roku, czyli od momentu wybudowania. Kościół został zamknięty dla celów religijnych w 1969 roku. Można zobaczyć, ale w Europie i w samej Holandii jest wiele ciekawszych kościołów.

zobacz galerię zdjęć (6)
Den Haag 6
Nieuwe Kerk

Oude Stadhuis

Oude Stadhuis (Stary Ratusz) w Hadze, zwany też Starym Domem Rady Miejskiej (oude raadhuis), zbudowany w 1564 roku, składa się z dwóch budynków i wieży, które powstały między XVI a XVIII wiekiem. Ratusz został zbudowany w stylu renesansowym, a w 1733 roku został rozbudowany o duże skrzydło w stylu Ludwika XIV. Mieści się przy Dagelijkse Groenmarkt 1, naprzeciwko Grote Kerk. Obecnie ratusz jest nadal okazjonalnie wykorzystywany do celów miejskich, takich jak choćby rejestracja narodzin księżniczek. W ratuszu można również zawierać śluby cywilne. Ponadto w piwnicy pod skrzydłem ratusza z XVIII wieku znajduje się klub towarzyski i przestrzeń wystawowa, a także restauracja. Stamtąd prowadzi (zamknięte) wejście do dwóch późnośredniowiecznych lochów pod najstarszą częścią ratusza. Więźniowie byli tu (tymczasowo) przetrzymywani w oczekiwaniu na proces w sali sądowej, bezpośrednio powyżej. Do sądu docierali niedostępną obecnie klatką schodową w wieżyczce. Niewątpliwie budynek wart zobaczenia. Taki kontrast białej góry wieżyczki, z pociemniałymi przez wieki ścianami i mocno czerwonymi okiennicami. Ma swój lekko tajemniczy urok.

Aktualny ratusz w Hadze ma siedzibę przy Spui 30. Jakże jego nowoczesna architektura jest kontrastowa z Oude Stadhuis. A jednocześnie też ciekawa.

zobacz galerię zdjęć (12)
Den Haag 7
Oude Stadhuis

zobacz galerię zdjęć (7)
Den Haag 8
Stadhuis

Paleis Noordeinde

Pałac Noordeinde to pałac królewski w Hadze, położony przy ulicy Noordeinde, 400m na północny zachód od Binnenhof. Jest to pałac króla Wilhelma Aleksandra. Kompleks jest własnością państwa holenderskiego. Państwo odpowiada za jego stan techniczny i wyposażenie. Jest jednym z czterech oficjalnych pałaców królewskich w Holandii, a jednocześnie jest miejscem pracy króla Wilhelma Aleksandra. Pałac jest otoczony pięknym ogrodem, który jest dostępny dla zwiedzających tylko w wyjątkowych okolicznościach. Został zbudowany w latach 1533-1534 na zlecenie księcia Holandii, Wilhelma I Orańskiego w stylu klasycystycznym. Pałac jest otwarty dla zwiedzających tylko w wybrane dni w roku, na ogół w godzinach 9.00-18.30,a jego ogrody wyłącznie w sezonie letnim. Bilet kosztuje 15€. Mnie nie udało się go zwiedzić. Nawet jeżeli nie trafimy na dzień zwiedzania, to warto go zobaczyć z zewnątrz od Noordeinde. Po prostu bardzo ładny, biały pałac w czerwono-czarnymi okiennicami, dużymi szprosowanymi oknami, kolumnadą, krużgankowymi podcieniami i ozdobnym tympanonem oraz konnym pomnikiem Wilhelma Orańskiego przed terenem pałacu.

zobacz galerię zdjęć (31)
Den Haag 9
Paleis Noordeinde

Ridderzaal

Patrz rozdział Mauritshuis poniżej.

Vredespaleis

Patrz rozdział o Scheveningen powyżej.

Haagse Bos z Louwman Museum

Haagse Bos to las w Hadze, który rozciąga się od Malieveld do posiadłości Reigersbergen. Zajmuje on powierzchnię około 100 hektarów i we wczesnym średniowieczu stanowił część pierwotnego lasu, który rozciągał się wzdłuż wybrzeża od 's-Gravenzande do Alkmaar. Las graniczy z dzielnicami Mariahoeve i Marlot, Bezuidenhout, Benoordenhout, Stationsbuurt i Centrum. Nazywany jest również „de Houte”, co doprowadziło do określeń takich jak „na południe” lub „na północ od De Hout”, stąd dzielnice Bezuidenhout i Benoordenhout. Las leży na grzbiecie plaży i rozciąga się aż do torfowiska dalej od wybrzeża. Jako Narodowy Obszar Chronionego Krajobrazu Hagi – Haagse Bos, jest jednym z dwudziestu chronionych krajobrazów miejskich Hagi od 2025 roku. Najbardziej znaną budowlą w Lesie Haskim jest Pałac Huis ten Bosch. Na przestrzeni wieków nadano nazwy wielu ścieżkom i alejom. Mosty często otrzymywały także własne nazwy. Nazwy nadano także polom, wzgórzom, obszarom zalesionym i zbiornikom wodnym. Latem na Walther Boerweide odbywają się koncerty plenerowe, dokładnie w miejscu, gdzie przed II wojną światową stała pawilon muzyczny, który Niemcy zburzyli, aby wystrzelić z niego rakiety V2 w kierunku Londynu. Rzadziej niż rzadko zdarza się, by w centrum miasta był las, niemal naturalny, a nie cywilizowany park. Rzadziej niż rzadko się zdarza, by zwiedzając jakieś obce miejsca spędzać czas w lesie. W przypadku Haagse Bos bardziej niż las turystów przyciąga Huis ten Bosch i Louwman Museum.

zobacz galerię zdjęć (13)
Den Haag 10
Haagse Bos

Muzeum Louwmana to muzeum motoryzacji w Hadze przy Leidsestraatweg 57. Jego celem jest przedstawienie przeglądu tego, co przemysł motoryzacyjny wyprodukował od 1887 roku. Kolekcja ponad 275 samochodów była gromadzona od 1934 roku przez dwa pokolenia rodziny Louwman. W 1934 roku pierwszym samochodem w kolekcji był 20-letni Dodge zakupiony przez P.W. Louwmana, ówczesnego importera i dystrybutora Dodge’a i Chryslera w Holandii. Od 2010 roku kolekcja znajduje się w Muzeum Louwmana w Hadze. Królowa Beatrix otworzyła muzeum 2 lipca 2010 roku. Wcześniej muzeum mieściło się w Leidschendam i Raamsdonksveer. Muzeum to budynek o prostokątnej konstrukcji, nawiązujący typologią do wiejskiej rezydencji w Reigersbergen, która została utracona podczas II wojny światowej. Czerwone cegły na elewacjach układane są w specjalny splot. Architekt czerpał inspirację ze stylu szkoły amsterdamskiej. W kolekcji muzeum reprezentowane są wszystkie istotne okresy w historii motoryzacji. Reprezentowanych jest osiemnaście krajów i ponad 100 różnych producentów samochodów, w tym marki holenderskie, które odegrały znaczącą rolę w projektowaniu i produkcji samochodów. Nacisk położony jest bardziej na wyjątkowe modele, przełomowe projekty i unikaty niż na samochody klasy średniej dla przeciętnego odbiorcy, które zdominowały ulice. Kolekcja obejmuje Ferrari, Maserati, Alfy Romeo, Bugatti i inne słynne samochody sportowe i wyścigowe. W kolekcji znajdują się również samochody należące do celebrytów, takie jak Cadillac Elvisa Presleya, Aston Martin prowadzony przez Jamesa Bonda w filmie Goldfinger, Humber Sir Winstona Churchilla i Mercedes-Benz cesarza Wilhelma II. Muzeum posiada również bogatą kolekcję dzieł sztuki, obejmującą plakaty, rzeźby i trofea.

zobacz galerię zdjęć (36)
Den Haag 11
Louwman Museum

Huis ten Bosh

Pałac Huis ten Bosch w Hadze to rezydencja króla Wilhelma Aleksandra i jego rodziny. Został zbudowany w połowie XVII wieku w stylu klasycystycznym jako letnia rezydencja na polecenie księcia Fryderyka Henryka Oranje i jego żony Amalii van Solms, a w pierwszej połowie XVIII wieku przekształcony i rozbudowany w pałac przez księcia Wilhelma IV Orańskiego-Nassau. Pałac, będący oficjalną rezydencją króla Niderlandów, jest również wykorzystywany do celów reprezentacyjnych głowy państwa. Pałac Huis ten Bosch znajduje się w Haagse Bos i jest własnością państwa holenderskiego. Ma powierzchnię 8785 m² i jest położony na działce o powierzchni szesnastu hektarów. Państwo odpowiada za stan konstrukcyjny, wyposażenie i wnętrza. Huis ten Bosch znajduje się w pierwszej setce holenderskiej Agencji Dziedzictwa . Oranjezaal słynie z licznych monumentalnych malowideł. Pałac Huis ten Bosch w Hadze jest prywatną rezydencją króla Wilhelma-Aleksandra i jego rodziny od 2019 roku, dlatego nie jest udostępniany do zwiedzania dla turystów. Można podziwiać jedynie jego barokową architekturę z zewnątrz. Jeden z pięknych królewskich holenderskich pałaców, być może najpiękniejszy. Warty zobaczenia choćby z zewnątrz i zza ogrodzenia. Można żałować, że nie można obejrzeć wnętrz szczególnie Sali Pomarańczowej.

zobacz galerię zdjęć (13)
Den Haag 12
Huis ten Bosch

Panorama Mesdag

Panorama Mesdag to cylindryczny obraz panoramiczny o wysokości około 14 metrów i obwodzie 120 metrów. Obraz, jeden z najstarszych zachowanych obrazów panoramicznych na świecie, przedstawia panoramę Morza Północnego, wydm, Hagi i Scheveningen. W 1990 roku znalazł się na liście „100 najlepszych dzieł Narodowej Agencji Dziedzictwa”. Obraz został namalowany w 1881 roku przez Hendrika Willema Mesdaga, znanego malarza ze szkoły haskiej. Specjalizował się on w malowaniu pejzaży morskich. Jego żona Sientje Mesdag-van Houten oraz malarze Théophile de Bock, George Hendrik Breitner i Bernard Blommers również wnieśli znaczący wkład w jego dzieło. Na szczycie Seinpostduin, wówczas najwyższej wydmy w Scheveningen, widok został narysowany na miejscu na szklanym cylindrze. Owijając go papierem, można było stworzyć płaski obraz. Umieszczając źródło światła w centrum cylindra, można było również wyświetlić scenę na ekranie. Po zakończeniu wszystkich przygotowań, Mesdag i jego asystenci potrzebowali kolejnych czterech miesięcy na namalowanie dzieła. Théophile de Bock skupił się przede wszystkim na niebie i wydmach, Breitner namalował kawalerię ćwiczącą na plaży, a Blommers odpowiadał za matkę i córkę obserwujące scenę zza płotu. Sientje Mesdag namalowała wraz z Breitnerem wioskę Scheveningen. Sam Mesdag skupił się na łodziach i morzu.

W panoramie Mesdag namalował swoją żonę Sientje zamiast podpisu, co jest częste w przypadku obrazów panoramicznych. Siedzi ona na plaży pod białym parasolem przy sztaludze pośród łodzi rybackich. Obraz jest nielakierowany. Muzeum z dziełem znajduje się przy ulicy Zeestraat 65 w Hadze. Za starą rezydencją eksponowana jest stała kolekcja Mesdag, obejmująca liczne pejzaże plażowe i morskie oraz prace Sientje Mesdag-van Houten. Za nią znajduje się budynek, zbudowany w 1880 roku, w którym eksponowana jest panorama. Dzienne światło wpada przez szklany dach na płótno. Szesnastoboczny budynek jest całkowicie otoczony ogrodami ambasady Kanady oraz rezydencjami ambasadorów Włoch i Wielkiej Brytanii.

zobacz galerię zdjęć (14)
Den Haag 13
Panorama Mesdag

Chinatown

Den Haag Chinatown to chińska dzielnica Hagi. Znajduje się przy Grote Marktstraat, tuż za domem towarowym Bijenkorf. Centralną ulicą jest Wagenstraat, przy której znajdują się dwie chińskie bramy. W dzielnicy znajduje się wiele chińskich i azjatyckich sklepów i restauracji. Dzielnica, w której znajduje się obecna Dzielnica Chińska w Hadze, była niegdyś dzielnicą żydowską. Po II wojnie światowej dzielnica została w dużej mierze opuszczona i popadła w ruinę. W latach 70. XX wieku władze miejskie podjęły decyzję o jej rewitalizacji i od tego czasu osiedlało się tam coraz więcej Chińczyków. Do Chinatown należą następujące ulice: Spui (część ulicy naprzeciwko Spuiplein), Wagenstraat, Gedempte Burgwal, Gedempte Gracht, Bezemstraat, Rabbijn Maarsenplein, St. Jacobstraat, Amsterdamse Veerkade i Prinsegracht (część ulicy granicząca z Grote Marktstraat). Chinatown ma swój klimat. Chińskie bramy to coś całkowicie odmiennego w krajobrazie haskim i holenderskim. A w chińskich knajpkach można pokosztować różnorakich smakowitości.

Większość z tych najciekawszych miejsc w Hadze, tych nie z Scheveningen, mieści się w promieniu 800m od Binnenhof. Nieco dalej, bo 1100m znajduje się Panorama Mesdag, około 3km Paleis Huis de Bosch, a niespełna 4km Museum Louwman. Na Hagę trzeba poświęcić dwa dni. Jeden na Scheveningen, a jeden na atrakcje w Centrum. A i tak zapewne nie uda się zwiedzić wszystkich topowych punktów. Przy zwiedzaniu należy pamiętać, że atrakcją są również posiłki. Je też warto starannie zaplanować. Bo to czysta przyjemność. Przyjemność relatywnie kosztowna, a jeszcze bardziej czasochłonna. Moi bohaterowie mogą żałować, że ich pobyt w Hadze ograniczył się do Madurodamu, Binnenhof i Mauritshuis. Nie mogą żałować, że zwiedzili inne miejsca poza Hagą, bo Marcin wybrał same najbardziej topowe. Mogą żałować, że ich podróż to Holandia w niespełna trzy dni.

zobacz galerię zdjęć (44)
Den Haag 14

zobacz galerię zdjęć (52)
Den Haag 15

Binnenhof

Binnenhof, czyli Dwór Wewnętrzny, ze swoim otoczeniem winno być „must have” każdego zwiedzania Holandii. To jakby nie było jedno z najpiękniejszych, najbardziej klimatycznych i najważniejszych miejsc w całej Holandii.

Binnenhof, historyczna nazwa: Hof van Holland, to kompleks budynków w centrum holenderskiej stolicy Hagi, które od wieków jest centrum holenderskiej i niderlandzkiej polityki. Kompleks ma powierzchnię prawie 90 000 m² i zawiera cztery tysiące pomieszczeń. Pierwsza i Druga Izba, dwa organy, które razem tworzą parlament, obradują i spotykają się tutaj . Premier również ma tutaj swoje biuro w Torentje. Znajduje się tutaj także Wydział Doradczy Rady Państwa, którego publicznym zadaniem jest udzielanie niezależnego doradztwa rządowi i parlamentowi w zakresie ustawodawstwa i administracji.

Ale potocznie i turystycznie hasło Binnenhof rozciągane jest na jego otoczenie, w którym znajduje się Mauritshuis, staw królewski Hofvijver, dwie prostopadłe do siebie otaczające Hofvijver haskie ważne ulice Lange Vijverberg i Buitenhof, ta druga z Gevangenpoort i placykiem Plats, jeden z najważniejszych placów w Hadze Plein. Dalsze okolice szczególnie na zachód i południe od Binnenhof również są interesujące turystycznie. Jeżeli chcemy poznać Binnehof z zewnątrz i w pełni się nim zachwycić to jego otoczenie samo do nas przyjdzie. Piękno i czar Binnenhof to również kwestia jego lokalizacji i otoczenia. A na Plein znajduje się najbliżej usytuowany od Binnenhof parking.

Początki Binnenhofu sięgają budowy zamku przez hrabiów Holandii, którzy rezydowali tam od XIII wieku. Później następcami w tym wyborze byli namiestnicy, Stanów Holandii i Fryzji Zachodniej, Stanów Generalnych Niderlandów, a od 1815 roku Stanów Generalnych Królestwa Niderlandów. Binnenhof jest najstarszym kompleksem parlamentarnym w Europie, który nadal pełni tę funkcję, w obrębie którego sala posiedzeń Pierwszej Izby, zbudowana około 1655 roku jako sala posiedzeń Stanów Holandii i Fryzji Zachodniej, może być uważana za najstarszą będącą w użyciu salę posiedzeń parlamentarnych. Miasto Haga zawdzięcza swoje początki Binnenhofowi, który przez wieki przyciągał coraz większą liczbę administratorów i robotników do osiedlania się w pobliżu. Jest on uważany za jeden ze 100 najważniejszych holenderskich zabytków narodowych. W języku niderlandzkim słowo Binnenhof jest często synonimem holenderskiego parlamentu. Obecny Binnenhof jest efektem licznych renowacji na przestrzeni wieków, podczas których dodawano nowe elementy i modyfikowano istniejące.

Największą perełką w kategorii estetycznej całego kompleksu jest Ridderzaal czyli Sala Rycerska z wyglądu przypominająca kościół lub kaplicę. Sala Rycerska to duża sala w gotyckim budynku, położonym w centrum Binnenhofu. Każdego roku, w trzeci wtorek września, król wygłasza mowę królewską z tronu podczas Zgromadzenia Stanów Generalnych. Nazwa Sala Rycerska to romantyczny wynalazek z XIX wieku. Tradycyjnie salę tę nazywano Wielką Salą, a także Salą Loterii. Późnośredniowieczna Sala Rycerska ma 17,89 m szerokości i 38,30 m głębokości. Rozpiętość dachu wynosi 17,80 m. Wysokość podstawy dachu wynosi 7,53 m, a kalenicy 25,74 m. W tamtych czasach była to konstrukcja niespotykana w Holandii i mogła konkurować z największymi halami w Europie. Aby zobaczyć Ridderzaal należy którąś z bram przedostać się na dziedziniec wewnętrzny Binnenhof, czyli na dziedziniec wewnętrzny Dziedzińca Wewnętrznego. Sala Rycerska najbardziej na nim zwraca uwagę. Warta obejrzenia jest również fontanna mieszcząca się przed nią, jak również cała zabudowa placu.

Drugim najbardziej czarownym elementem kompleksu jest Torentje. Zawdzięcza to zarówno swojej architekturze, formie niedużej względem otoczenia ośmiobocznej wieżyczki i położenia bezpośrednio w stawie. Torentje, którego historia sięga głównie XV wieku, od 1982 roku pełni funkcję gabinetu premiera. Obok znajduje się muzeum Mauritshuis, zbudowane w 1640 roku jako rezydencja hrabiego Johana Mauritsa van Nassau-Siegen. Torentje służyło jako gabinet męża stanu Thorbecke’a w latach 40-tych XIX wieku, ale różni premierzy okazjonalnie zmieniali siedzibę urzędu. Dopiero od czasów rządów Ruuda Lubbersa Torentje stało się stałym miejscem pracy premiera. Po drugiej stronie Torentje znajduje się Brama Mauritspoort (Grenadierów), która prowadzi na dziedziniec wewnętrzny Binnenhof. Naprzeciwko Torentje, w dawnym Ministerstwie Kolonii, mieszczą się obecnie biura Izby Reprezentantów.

Trzecim elementem zwracającym uwagę jest Mauritstoren leżąca na drugim końcu kompleksu w stosunku do Torentje, również nad Hofvijver. Została zbudowana około 1600 roku na polecenie Stanów Holandii i Fryzji Zachodniej dla namiestnika Maurycego Orańskiego. W Mauritstoren mieściły się kwatery mieszkalne księcia Maurycego. Na pierwszym piętrze Mauritstoren znajduje się sala, która za czasów namiestnika Wilhelma V została przekształcona w jadalnię. Sala ta, z widokiem na Buitenhof, przez długi czas służyła jako Sala Ministrów, gdzie ministrowie i sekretarze stanu przygotowywali się do plenarnych debat nad projektami ustaw w Senacie. Negocjacje dotyczące składu gabinetu często toczyły się w Sali Ministrów.

Przez długi czas cały obszar Binnenhofu i Buitenhofu był otoczony murem. Bramy łączyły Binnenhof z dziedzińcami zewnętrznymi, a stamtąd ze światem zewnętrznym.

Stadhouderspoort (Brama Namiestnikowska) z 1620 roku. Od strony zachodniej brama ta łączy Binnenhof z Buitenhof, gdzie znajdowały się między innymi stajnie. Z bramy korzystał tylko Namiestnik. Z Buitenhof można było dotrzeć do miasta od strony północnej przez Gevangenpoort (Bramę Więźnia). Most zwodzony nad Haagse Beek (Potokiem Haskim) prowadził następnie na plac Plaats (Plac), gdzie obecnie stoi pomnik Johana de Witta. Wokół niego mieszkało wiele osób związanych z hof.
Binnenpoort (Brama Wewnętrzna) lub Middenpoort (Brama Środkowa) z 1634 roku. Plein ukończono w 1633 roku, a w tym samym roku dobudowano dwie nowe bramy. Są one również do siebie podobne. Brama Wewnętrzna zamykała Binnenhof. Pomiędzy Bramą Wewnętrzną a Bramą Zewnętrzną osiedlali się wybitni urzędnicy.
Mauritspoort (Brama Maurycego), czyli Buitenpoort (Brama Zewnętrzna), lub Grenadierspoort (Brama Grenadierów), z 1634 roku, znajduje się po wschodniej stronie, w pobliżu Mauritshuis i Torentje. Można też było opuścić Binnenhof po wschodniej stronie przez Mauritspoort, aby pospacerować po otoczonych murem ogrodach warzywnych lub wybrać się na polowanie w Haagse Bos .
Hofpoort (Brama Dworska). Po południowej stronie Binnenhofu, Hofpoort zapewniał dostęp do kanału Hofsingel. Brama ta została zbudowana w XVIII wieku.

W Dniu Księcia król jedzie przez Mauritspoort i Binnenpoort do Binnenhofu i z powrotem tą samą trasą, chociaż trasa przez Stadhouderspoort (od Pałacu Noordeinde) jest znacznie krótsza.

Tak jak dla Marcina i Belli, tak i dla mnie zwiedzanie Hagi musi zawierać Binnenhof i jego najbliższą okolicę. Na ogół również Plein, Plats z sąsiadującą Gevangenpoort (lubię tam chwilę posiedzieć i wypić kawę), Mauritshuis by popatrzeć na Dziewczynę z perłą i inne dzieła holenderskich mistrzów. Dla mnie zostaje jeszcze rozszerzone o zachodnie i południowe okolice.