Soki: jabłko, pomarańcza, grapefruit, czarna porzeczka i pomidor w „11 KOBIET…”
„Jeśli chodzi o napoje, to miało być bezalkoholowo ze względu na jej powrót samochodem. Kupiłem więc wodę gazowaną i niegazowaną oraz kilka rodzajów soków: jabłko, pomarańczę, grapefruita, czarną porzeczkę i pomidora.”
Piąty rozdział z cyklu „Dorota”, strona 152, II część tomu „Czerwiec”
W przypadku zimnych napojów woda i soki to standard. Na niego zdecydował się Marcin. Trochę bez polotu, bo przecież mógł podać lemoniadę, ice tea, napoje gazowane typu cola czy tonic czy kwas chlebowy. Kwasu chlebowego statystycznie mało jest amatorów, a to bardzo ciekawy w smaku napój i doskonały na upał. Z soków wybrał dwa najbardziej popularne w Polsce, jeden, który mieści w czołówce popularności i dwa rzadko wybierane. Wśród soków wybranych przez Marcina znalazły się trzy z moich ulubionych, co zapewne nie może dziwić czytelników. Każdy o diametralnie różnym smaku, czyli pomidorowy, grapefruitowy i z czarnej porzeczki. Zabrakło jeszcze trzech moich ulubionych. Dwóch zapewne mało może dziwić. Sok malinowy, który jest pyszny, najlepszy jest jako dodatek czy to do wody, czy do herbaty. Drugi to sok z zielonych jabłek, włoski specyfik, prawie nie do dostania na polskim rynku czyli sugo di mela verde. Sok o kwaśno-słodkim smaku, ciemnozielonej barwie, stosunkowo gęsty. Dla mnie rarytas. Z soków, których prawie nie ma w Polsce lubię również z granatu. A trzeci z nich, może Marcin doszedł do wniosku, że jest zbyt specyficzny w smaku, zbyt ostry. A to mój top z topów, najbardziej ulubiony czyli sok cytrynowy. Sok cytrynowy jest leszy niż lemoniada. Ja uwielbiam go pić i mogę szklankami. Ba lubię pić nawet koncentrat z cytryny. A idąc tym tropem, czyli kwaskowatości od dzieciństwa uwielbiam również sos z kiszonej kapusty, czy z kiszonych ogórków. Wracając do wyboru Marcina to można by jeszcze do niego dodać kolejne cztery soki nie należące do topów popularności w Polsce czyli gruszkowy, ananasowy, winogronowy i wiśniowy. Też je lubię. Można również żałować, że kupował te soki, a nie sam je przygotował przy pomocy wolnoobrotowej wytłaczarki bądź wyciskarki. Można natomiast przypuszczać, że nabył właśnie soki wyciskane, o krótkim terminie przydatności do spożycia. Te soki po pierwsze są trudniejsze do dostania, ale są sklepy, choćby z żywą żywnością, które je oferują, a i w supermarketach też jest ich coraz większy wybór. A po wtóre są droższe. Obie te przeszkody nie stanowiły dla niego problemu.
Soki owocowe
Czy pijemy soki, dlaczego i jakie?
Wg badań rynkowych przeprowadzonych 3 lata temu na zasadzie ankiet okazuje się, że soki cieszą się naszą popularnością. 32% badanych sięga po soki przynajmniej raz w tygodniu, 32% przynajmniej raz w miesiącu. A tylko 6% nie sięga po soki wcale. 60% pije je jako uzupełnienie witamin i innych składników odżywczych, 48% dla smaku, 42% dla zaspokojenia pragnienia, 31% jako alternatywę dla całych owoców i warzyw, a 1% z innego powodu. Należy zaznaczyć, że badani mogli wybrać więcej niż jedną odpowiedź, stąd suma większa niż 100%.
Ulubionym naszym sokiem jest sok pomarańczowy. Tak było dla 50% badanych. Na drugim miejscu znalazł się sok jabłkowy (37%). Dla 35% badanych ulubionym smakiem jest multiwitamina, dla 27% sok wieloowocowy. Pomidorowy został wskazany przez 24% respondentów, marchwiowy przez 21%, a buraczany przez 8%. „Inny” odpowiedziało 4% badanych. Wymienione przez Marcina soki grapefruitowy i z czarnej porzeczki oraz przeze mnie cytrynowy, gruszkowy, ananasowy, winogronowy, wiśniowy i malinowy wszystkie razem stanowią więc te 4% ulubionych smaków, czyli każdy z nich statystycznie mniej niż 0,5%. Czyli są ulubione dla co najwyżej jednego na dwustu amatorów soków. Sok z zielonych jabłek zapewne nie mieści się w tym zestawieniu. Z granatu także.
Dla 82% badanych najważniejszym aspektem, na jaki zwracają uwagę przy wyborze soku jest właśnie jego smak. Na kolejnych miejscach znalazła się cena (43%) oraz rodzaj soku (jednodniowy, pasteryzowany, itd.), w ten sposób odpowiedziało 40% respondentów. Marka miała znaczenie dla 30% badanych, promocje dla 20%, a opakowanie dla 11%. Na „inne aspekty” wskazało 2%.
Ponadto dla 67% badanych istotnym komunikatem na opakowaniu jest ten o zawartości witamin, a 57% osób badanych odpowiedziało, iż zwraca uwagę na to, czy produkt oznaczony jest jako polski. Konsumenci szukają również na opakowaniu soku informacji na temat: wpływu na zdrowie (35%), czy został on wytworzony zgodnie z metodami rolnictwa ekologicznego (BIO/EKO) (38%) oraz o możliwości recyklingu opakowania (20%).
Aż 73% konsumentów słyszało o podstawach zdrowego odżywiania (konieczności spożywania min. 5 porcji warzyw i owoców dziennie). Co więcej, aż 57% badanych zdaje sobie sprawę z tego, iż szklanka soku może stanowić jedną z 5 porcji warzyw i owoców (częściej osoby z wyższym wykształceniem). Ponadto 42% badanych odpowiedziało, iż sok dostępny w sklepie może być traktowany jako porcja warzyw i owoców, a 50% sięga po sok pomiędzy posiłkami jako przekąskę.
Tylko 29% respondentów wie, że zgodnie z prawem od 28 października 2013 roku w sokach owocowych dostępnych w sklepach nie ma dodanego cukru. Zgodnie z unijnymi przepisami do soków owocowych nie wolno dodawać cukru. Soki 100% zawierają wyłącznie naturalne cukry pochodzące z wyciśniętych owoców. Natomiast nektary i napoje owocowe mają prawo zawierać dodawany cukier i go zawierają.
Kilka faktów o sokach, które przeczą obiegowym opiniom
Sok jest naturalnym, niskoprzetworzonym produktem otrzymanym z owoców lub warzyw. Dopuszczone są tylko fizyczne metody produkcji soków. Soki są bogate w cenne składniki odżywcze pochodzące z owoców i warzyw, takie jak witaminy, składniki mineralne, przeciwutleniacze, a soki naturalnie mętne i przecierowe również w błonnik, w tym pektyny. Do soków nie wolno dodawać konserwantów, słodzików, barwników oraz aromatów innych niż z owoców i warzyw, z których powstały.
Do wszystkich soków owocowych i warzywnych w butelkach szklanych i plastikowych, kartonach czy opakowaniach typu „bag in box” zgodnie z przepisami prawa nie wolno dodawać żadnych barwników i substancji konserwujących (konserwantów). Barwa soku pochodzi z owoców lub warzyw, z których sok wyprodukowano.
Do wszystkich soków owocowych, pomidorowych i 100% soków warzywnych zgodnie z przepisami prawa nie wolno dodawać żadnych cukrów (glukozy, fruktozy, cukru białego, syropu glukozowo- fruktozowego itp.). Jedynie do soków warzywnych i warzywno-owocowych można dodawać niewielkie ilości cukrów w celu poprawy walorów smakowych produktu.
Soki mają taką samą kaloryczność jak owoce i warzywa, z których powstały. Przeciętna wartość energetyczna 100 ml soku wynosi ok. 40-50 kcal. Dla przykładu 100 g jabłek to ok. 45 kcal, a 100 ml soku jabłkowego to również ok. 45 kcal.
Do wszystkich soków, zgodnie z przepisami prawa, nie wolno dodawać sztucznych aromatów.
Do wszystkich soków owocowych i warzywnych w każdym rodzaju opakowania (butelki, kartony, bag in box) zgodnie z przepisami prawa nie wolno dodawać żadnych słodzików (substancji słodzących).
Zagęszczony sok owocowy, nazywany często błędnie koncentratem, jest w pełni naturalnym produktem. Sok zagęszczony powstaje z wytłoczonego soku owocowego poprzez odparowanie większości wody w warunkach zmniejszonego ciśnienia i obniżonej temperatury w celu jak najlepszego zachowania wartości odżywczej i organoleptycznej soku. W produkcji soków zagęszczonych dopuszczone są tylko procesy fizyczne. Do soku zagęszczonego nie wolno dodawać żadnych dodatków, które nie zostaną zadeklarowane na etykiecie soku.
Soki owocowe NFC (Not From Concentrate) oraz z soku zagęszczonego mają zbliżoną kaloryczność do owoców, z których zostały wyprodukowane. Zawierają tylko naturalnie występujący cukier, który był w owocach, z których je wyprodukowano. Dla przykładu 100 g jabłek to ok. 45 kcal, a 100 ml soku jabłkowego z soku zagęszczonego to również ok. 45 kcal. Cukru nie wolno dodawać do żadnych soków owocowych, w tym również do soku z soku zagęszczonego.
W żadnym wypadku dłuższy termin przydatności do spożycia nie oznacza, że do soków dodawane są konserwanty. Wynika on natomiast z zastosowania w pełni bezpiecznego procesu pasteryzacji, który polega jedynie na podgrzaniu soku w krótkim czasie, a następnie szybkim jego schłodzeniu i rozlaniu do opakowań w sterylnych warunkach. Rolą procesu pasteryzacji jest, przy jednoczesnym zachowaniu wartości odżywczych, zniszczenie drobnoustrojów i enzymów, które pozostawione w soku prowadziłyby do naturalnego procesu zepsucia.
Proces pasteryzacji nie zmienia poziomu składników mineralnych i w nieznacznym stopniu obniża zawartość niektórych witamin. Dzięki zaawansowanym rozwiązaniom podczas pasteryzacji, zminimalizowana jest utrata nieodpornych na wysokie temperatury witamin, z uwagi na minimalizację czasu pasteryzacji, nawet do kilkudziesięciu sekund w tzw. pasteryzacji w przepływie (szybkie ogrzanie, a następnie szybkie schłodzenie soku). Dla przykładu można podać, że jedna szklanka pasteryzowanego soku pomidorowego zaspokaja średnio 25% dziennego zapotrzebowania na potas, szklanka pasteryzowanego soku marchwiowego zaspokaja średnio całe dzienne zapotrzebowanie na witaminę A (w postaci prowitaminy A), podobnie szklanka pasteryzowanego soku z buraków zaspakaja całe dzienne zapotrzebowanie na foliany.
Soki z soku zagęszczonego nie są rozcieńczone. Soki z soku lub przecieru zagęszczonego otrzymuje się poprzez dodanie maksymalnie takiej samej ilości wody, która została wcześniej odparowana z soku lub przecieru. W żaden sposób nie dochodzi tutaj do rozcieńczenia składników odżywczych w stosunku do świeżego soku lub przecieru. Jakość wody wykorzystanej do odtworzenia soku musi odpowiadać jakości wody zdatnej do picia.
Soki mają pozytywny wpływ na zdrowie. Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) powinno się spożywać min. 400 g owoców i warzyw dziennie, podzielonych na 5 porcji. Eksperci, w tym z Instytutu Żywności i Żywienia, prezentują stanowisko, że szklanka soku owocowego lub warzywnego, może stanowić jedną z pięciu zalecanych porcji warzyw i owoców. Soki powstają z warzyw i owoców, dlatego charakteryzują się podobnym do nich poziomem witamin i składników mineralnych. To właśnie ze względu na ich wysoką zawartość, soki stanowią wartościowy element diety i mogą mieć korzystny wpływ na zdrowie. Na przykład szklanka pasteryzowanego soku pomidorowego zawiera 500 mg potasu, co zaspokaja średnio 25% dziennego zapotrzebowania na ten pierwiastek. Zawiera także likopen, który jest jednym z najsilniejszych antyoksydantów). Sok marchwiowy zawiera witaminę A (w postaci beta-karotenu) i przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu żelaza, stanu błon śluzowych i prawidłowego widzenia, a także pomaga zachować zdrową skórę.
Soki owocowe mają niski indeks glikemiczny. Wskaźnik mówiący, jak szybko rośnie poziom cukru we krwi po zjedzeniu danego jedzenia. Międzynarodowe tabele IG³ wskazują, że 100% sok jabłkowy ma IG=41, a 100% sok pomarańczowy ma IG=50, a więc obie wartości są niższe od IG chleba pełnoziarnistego (IG=74) lub owsianki (IG=55).
Zgodnie z tabelami Atkinson RD:
– niski Indeks Glikemiczny IG≤55
– średni Indeks Glikemiczny 55<IG<70
– wysoki Indeks Glikemiczny IG≥70.
Sok pomarańczowy
Sok pomarańczowy to niesfermentowany sok owocowy otrzymany przez wyciśnięcie miąższu dojrzałych pomarańczy Citrus sinensis.
Prawdziwy sok ze świeżych pomarańczy jest nietrwały (zaledwie kilka godzin) i w związku z tym trudny do komercjalizacji. Dlatego produkowany na skalę przemysłową sok pomarańczowy musi zostać poddany obróbce technologicznej, która wydłuża jego trwałość i zapewnia bezpieczeństwo spożycia. W związku z tym wyciśnięty świeży sok jest filtrowany, chłodzony i ewentualnie pasteryzowany, zanim trafi na sklepowe półki jako sok pomarańczowy otrzymany „nie z koncentratu” (ang. not from concentrate, NFC). Świeży sok może też zostać poddawany procesowi zagęszczenia, aż do uzyskania koncentratu soku pomarańczowego. Koncentrat ma dłuższy okres przydatności do spożycia, jest łatwiejszy do przechowywania i transportu, w ten sposób obniżając koszty produkcji. Następnie przez dolanie wody do koncentratu sok trafia na rynek jako sok pomarańczowy (otrzymany) z koncentratu.
Wartość odżywcza – dane dla 100 ml świeżego soku pomarańczowego:
- Wartość energetyczna: 45 kcal
- Węglowodany: 10,4 g
- Białko: 0,7 g
- Tłuszcze: 0,2 g
- Cholesterol: 0,0 mg
- Sód: 1,00 mg
- Błonnik: 0,2 g
- Indeks glikemiczny: 45
Na konsystencję, smak i zapach soku wywierają wpływ naturalne składniki obecne w owocach pomarańczy: woda, cukry proste (sacharoza, glukoza i fruktoza), kwasy organiczne (głównie cytrynowy, jabłkowy i winowy), a także związki zapachowe w postaci różnorodnych estrów, alkoholi, ketonów, laktonów czy węglowodorów.
Już w latach 90-tych XIX wieku lekarze odkryli, że picie soku z pomarańczy lub innych owoców cytrusowych mogło zapobiegać szkorbutowi – chorobie spowodowanej niedoborem witaminy C w pożywieniu. Sok pomarańczowy zawiera dużo witaminy B9 i witaminy C. Picie soku pomarańczowego zmniejsza ryzyko zachorowania na osteoporozę oraz łagodzi jej objawy w trakcie trwania choroby, zapobiega zawałowi serca oraz redukuje poziom cholesterolu. Dzięki antyoksydantom oraz hesperydynie poprawia funkcjonowanie naczyń krwionośnych oraz wydolność nerek. Ze względu na zawartość cukrów w soku pomarańczowym, przy nienależytej higienie jamy ustnej, napój ten może niszczyć szkliwo zębów, podobnie jak napoje gazowane.
Obróbka chemiczna i podgrzewanie soków negatywnie wpływa na składniki odżywcze będące w soku pomarańczowym poprzez niszczenie witamin i związków mineralnych oraz zmieniając skład wody. Sok bez obróbki chemicznej nie zawsze smakuje tak samo przy każdym wypiciu (w przeciwieństwie do tych, które przetworzono chemicznie).
Z soków pomarańczowych najzdrowsze są soki jednodniowe.
Sok pomarańczowy jest zazwyczaj podstawowym napojem zimnym serwowanym podczas hotelowych śniadań niemal na całym świecie, a także w większości restauracji.
Najlepszy, świeżo wyciskany sok pomarańczowy można zrobić w domu za pomocą wyciskarki wolnoobrotowej lub wyciskacza do cytrusów. Najlepsze i najbardziej soczyste są pomarańcze odmian Valencia, Navel lub Jaffa. Świeży sok najlepiej wypić od razu po przygotowaniu lub przechowywać w szczelnie zamkniętym, nieprzezroczystym naczyniu w lodówce maksymalnie przez 24 godziny.
Generalnie nie jest to mój ulubiony sok. Jednakże właśnie ten domowy, świeżo wyciskany bywa bardzo smakowity. Niestety winien być wyciskany ze świeżych owoców, a te najlepsze w Polsce nie rosną. Dlatego najbardziej smakowitych świeżo wyciskanych soków pomarańczowych można skosztować w Basenie Morza Śródziemnego, a przede wszystkim w Hiszpanii.
Sok Jabłkowy
Sok jabłkowy to sok owocowy wytwarzany w wyniku maceracji i tłoczenia jabłek. Uzyskany sok może być dodatkowo poddawany obróbce enzymatycznej i wirówkowej w celu usunięcia skrobi i pektyny, które zatrzymują drobne cząstki w zawiesinie, a następnie pasteryzowany w celu pakowania w pojemniki szklane, metalowe lub aseptyczne, lub poddawany dalszej obróbce w procesie odwadniania w celu uzyskania koncentratu.
Ze względu na złożony i kosztowny sprzęt potrzebny do wytłoczenia i oczyszczenia soku z jabłek w masowych ilościach, produkcja soku jabłkowego jest silnie skomercjalizowana. W Stanach Zjednoczonych niefiltrowany sok jabłkowy jest wytwarzany przez mniejszych producentów na obszarach, gdzie jest wysoka produkcja jabłek, w postaci cydru jabłkowego.
Jest jednym z najpopularniejszych soków owocowych na świecie, a w jego światowej produkcji przewodzą Chiny, Polska, Stany Zjednoczone i Niemcy.
Od 1620 roku znane jest powiedzenie: an apple a day keeps the doctor away (pol. „Jedno jabłko dziennie trzyma z dala od lekarza.”) dotyczy to także soków. Soki jabłkowe są bogate w fitoskładniki, występujące także w innych owocach i warzywach.
Jabłka używane do soku jabłkowego zbiera się zazwyczaj między wrześniem a połową listopada na półkuli północnej i między lutym a połową kwietnia na półkuli południowej. Popularną odmianą używaną do soku jabłkowego jest McIntosh. Około dwa średnie jabłka McIntosh produkują około 200 mililitrów soku.
Sok jabłkowy składa się w 88% z wody i w 11% z węglowodanów (w tym 10% z cukrów), przy znikomej zawartości białka i tłuszczu. Referencyjna ilość 100 ml niesłodzonego soku jabłkowego dostarcza 46 kalorii i nie zawiera znaczących ilości mikroelementów. Sok jabłkowy to bogate źródło witamin (głównie C, A, E i z grupy B) oraz minerałów, ze szczególnym uwzględnieniem potasu. Regularne spożywanie naturalnego soku wspiera układ odpornościowy, reguluje ciśnienie krwi i chroni komórki przed starzeniem dzięki silnym antyoksydantom (polifenolom).
Najważniejsze właściwości i zalety soku jabłkowego:
- Wspiera serce i krążenie: Wysoka zawartość potasu obniża ciśnienie krwi. Ponadto polifenole pomagają w walce z tzw. złym cholesterolem (LDL), zmniejszając ryzyko miażdżycy.
- Źródło antyoksydantów: Polifenole i witamina C neutralizują wolne rodniki, zmniejszając stres oksydacyjny. Szczególnie polecane są soki naturalnie mętne, które zawierają ich nawet czterokrotnie więcej niż soki klarowne.
- Poprawia trawienie i oczyszcza organizm: Pektyny (naturalny błonnik) wspomagają pracę jelit i pomagają w usuwaniu toksyn z organizmu.
- Wzmacnia odporność: Dzięki obecności witaminy C sok stanowi naturalną tarczę w walce z przeziębieniami i infekcjami.
Jeżeli przy hotelowym śniadaniu serwowanych jest więcej niż jeden sok, to niemal zawsze tym drugim będzie sok jabłkowy. Również rzadko można spotkać restaurację, w której w menu wśród zimnych napojów nie byłoby soku jabłkowego.
To też nie jest jeden z moich ulubionych soków, ale gdy tych ulubionych nie ma, a tak bardzo często bywa podczas hotelowych śniadań, to sok jabłkowy jest najbezpieczniejszym wyborem.
Sok pomidorowy
Z listy ulubionych soków rodaków pominąłem multiwitaminę i wieloowocowy gdyż ich nie było wśród wymienionych przez Marcina. Pominę jeszcze marchwiowy i buraczany.
Piątym ulubionym jest właśnie sok pomidorowy. Niektórzy zaliczają go do warzywnych, ale przecież pomidor to owoc, więc konsekwentnie to sok owocowy. Owszem diametralnie różny od niemal wszystkich pozostałych owocowych. Ja określam go jako wytrawny.
Sok pomidorowy to sok przecierowy otrzymywany z owoców pomidora przeznaczony do bezpośredniego spożycia. Prawdopodobnie najpopularniejszy sok warzywny. Stosowany jest jako sok jednowarzywny, ale także wykorzystywany jest w połączeniach z innymi do produkcji soków wielowarzywnych i soku pomidorowo-selerowego.
Uzyskuje się go przez rozdrobnienie miąższu świeżych owoców pomidora i oddzielenie od niego skórek i nasion. Utrwalany jest poprzez pasteryzację lub przepływowo z rozlewem aseptycznym. Można do niego dodać niewielką ilość soli oraz pieprzu.
Sok o barwie od pomarańczowej do pomarańczowoczerwonej, bez odcienia brunatnego. Zawiesina przetartych owoców tworzy jednorodną ciecz, ale dopuszcza się także tworzenie się w górze soku warstwy klarownej. Zapach właściwy dla świeżych pomidorów, bez skutków fermentacji i obcych zapachów.
Wartość odżywcza – dane dla 100 ml świeżego soku pomidorowego:
- Wartość energetyczna: 12 kcal
- Węglowodany: 2,6 g
- Białko: 0,8 g
- Tłuszcze: 0,1 g
- Cholesterol: 0,0 mg
- Sód: 126,00 mg
- Błonnik: 0,4 g
- Indeks glikemiczny: 30
Sok pomidorowy zawiera dużo likopenów, przez co chroni organizm przed działaniem substancji pojawiających się we krwi pod wpływem wysiłku. Wśród pasażerów samolotów, sok pomidorowy ma zwiększoną popularność. Badania wykazały, że spowodowane jest to prawdopodobnie przez różny smak i zapach soku na różnej wysokości. Prawdopodobnie dzięki obecności potasu działa pozytywnie na kaca. Sok chroni przed działaniem promieni UV. Jest bogaty w żelazo, witaminy i potas, dzięki czemu chroni przed przedwczesnym starzeniem się, dotlenia, wzmacnia naczynia krwionośne i wzmacnia nerwy wzrokowe. Sok może chronić przed zawałem mięśnia sercowego.
Picie soku pomidorowego to świetny sposób na obniżenie ciśnienia krwi i cholesterolu, wzmocnienie odporności oraz ochronę przed chorobami serca. To niskokaloryczne źródło potasu i likopenu, które ponadto przyspiesza regenerację po wysiłku, wspiera odchudzanie i poprawia wygląd skóry od środka.
Główne właściwości i działanie:
- Serce i układ krążenia: Zawiera mnóstwo potasu, który naturalnie reguluje ciśnienie krwi. Z kolei likopen (silny antyoksydant) zmniejsza poziom „złego” cholesterolu (LDL) i chroni naczynia krwionośne przed miażdżycą.
- Profilaktyka nowotworowa: Likopen ogranicza namnażanie komórek rakowych, szczególnie w przypadku raka prostaty, płuc i jelita grubego.
- Odchudzanie i metabolizm: Szklanka soku to tylko ok. 35 kcal. Błonnik i woda dają uczucie sytości, co pomaga kontrolować apetyt, a niski indeks glikemiczny stabilizuje poziom cukru we krwi.
- Uroda i ochrona komórek: Witamina C i likopen zwalczają wolne rodniki, stymulują produkcję kolagenu i chronią skórę przed szkodliwym działaniem promieni UV.
- Regeneracja: Sok działa jak naturalny izotonik – nawadnia i uzupełnia elektrolity tracone podczas wysiłku fizycznego.
Jak mówią różnego rodzaju badania statystyczne jest to sok przede wszystkim męski. Bardzo rzadko pity przez dzieci, które nie przepadają za jego smakiem. W przeciwieństwie do zupy pomidorowej, która dla dzieci na ogół jest najbardziej lubianą. Kobiety też znacznie rzadziej niż mężczyźni wybierają ten smak, a jeżeli już to na ogół nie z przyczyn smakowych, a przede wszystkim zdrowotnych.
Bardzo lubię sok pomidorowy, z dużą ilością świeżo zmielonego pieprzu i szczyptą soli. Bardzo często jest to dla mnie napój numer jeden do ciepłych posiłków zarówno w domu jak i w knajpach, choć w tych ostatnich nie zawsze bywa. Alternatywa dla wina lub piwa, gdy niestety za często bywam kierowcą. Ale lubię go pić również dla gaszenia pragnienia, czy jako płynną przekąskę. Od kilku lat jest najczęściej pity przeze mnie sok. Wyłącznie dla jego smaku.
Sok grapefruitowy.
Sok grapefruitowy wraz z kilkunastoma, albo i więcej innymi jest ulubionym w 4% naszej rodzimej populacji. Czyli można by powiedzieć, że w każdej kategorii jest to produkt pomijalny. Dla mnie drugi najczęściej pity. Bo bardzo lubię jego wyrazisty smak gorzkawo-słodki z lekką naleciałością kwaskowatości. Świeżo wyciskany jest rewelacyjny. Niestety rzadko bywa w menu restauracyjnym i bardzo rzadko pojawia się śniadaniowych hotelowych bufetach.
Sok grejpfrutowy to sok z grejpfrutów. Jest bogaty w witaminę C i ma smak od słodko-cierpkiego do bardzo kwaśnego. Występuje w odmianach: białej, różowej i rubinowoczerwonej.
Sok grejpfrutowy jest istotny w medycynie ze względu na jego interakcje z wieloma popularnymi lekami, w tym z kofeiną i innymi lekami, które mogą zmieniać ich działanie w organizmie.
Sok grejpfrutowy jest popularnym napojem śniadaniowym w Stanach Zjednoczonych.
Sok z grejpfruta wspomaga odchudzanie, reguluje poziom cholesterolu i cukru we krwi oraz wzmacnia odporność. Zawiera dużo witaminy C i przeciwutleniaczy.
Sok z grejpfruta wykazuje szereg prozdrowotnych właściwości i działa na wielu poziomach:
- Wspiera odchudzanie: Ze względu na niską kaloryczność oraz zawartość enzymów przyspieszających metabolizm, jest częstym elementem diet redukcyjnych. Pomaga także w walce z insulinoopornością.
- Reguluje poziom cholesterolu: Obecne w nim pektyny (błonnik) pomagają obniżać poziom „złego” cholesterolu (LDL).
- Wzmacnia odporność: Dzięki dużej dawce witaminy C i flawonoidów, chroni organizm przed infekcjami i działa przeciwzapalnie.
- Poprawia trawienie i pracę wątroby: Wspomaga wydzielanie żółci i naturalne procesy detoksykacji organizmu.
- Chroni układ krążenia: Zawiera potas oraz antyoksydanty (np. likopen), które pomagają regulować ciśnienie krwi i uszczelniają naczynia krwionośne.
Ważne przeciwwskazania (Interakcje z lekami).
Sok z grejpfruta zawiera furanokumaryny – związki, które blokują działanie enzymów wątrobowych (CYP3A4). Z tego powodu wypicie nawet jednej szklanki soku może drastycznie zwiększyć stężenie leków we krwi, co prowadzi do ich przedawkowania. Dotyczy to m.in. niektórych leków:
- na nadciśnienie (blokery kanału wapniowego),
- obniżających cholesterol (statyny),
- przeciwuczuleniowych,
- immunosupresyjnych.
Najlepszy, najsłodszy i najmniej gorzki sok uzyskamy z czerwonych i różowych odmian grejpfruta (np. Ruby Red, Star Ruby). Są one znacznie łagodniejsze, bardziej soczyste i aromatyczne niż odmiany żółte czy zielone. Aby wycisnąć jak najwięcej płynu, wybieramy owoce duże, ciężkie w dłoni i lekko miękkie.
Szczegółowe wskazówki:
- Czerwone grejpfruty: Najlepszy wybór dla osób, które nie przepadają za mocno cierpkim i gorzkim smakiem; mają pełniejszy profil smakowy.
- Żółte grejpfruty: Są bardziej wytrawne, kwaskowate i wyczuwalnie gorzkie – dobre dla miłośników klasycznego, cierpkiego smaku.
- Jak wyciskać: Przed wyciskaniem warto obrać owoce z białych skórek (albedo), ponieważ to one w głównej mierze odpowiadają za gorzki posmak.
Ten sok również nie jest lubiany przez dzieci i również najczęściej wybierany jest przez mężczyzn, podobnie jak sok pomidorowy. Ja jestem zarówno potwierdzeniem jak i zaprzeczeniem tej tezy. I nie tylko dlatego, że jestem mężczyzną. Ten sok, tak jak i pomidorowy, był kiedyś ulubionym sokiem mojego ojca. W spadku, a bardziej w darowiźnie genowej odziedziczyłem podobny gust w tej materii. I to bardzo wcześnie. Od dzieciństwa przedszkolnego/wczesnoszkolnego. Tak zostało mi na całe życie.
Sok z czarnej porzeczki
Sok z czarnej porzeczki to bogate źródło witaminy C i przeciwutleniaczy. Wytłacza się go ze świeżych lub mrożonych owoców, często z dodatkiem enzymów zwiększających wydajność. Wykorzystuje się go do walki z przeziębieniami, rekonwalescencji oraz w medycynie ludowej.
Właściwości i skład
- Witaminy i minerały: Sok zawiera bardzo wysokie stężenie witaminy C oraz błonnika.
- Flawonoidy: Jest skarbnicą antyoksydantów, które działają przeciwzapalnie i uszczelniają naczynia krwionośne.
- Zastosowanie: Działa wzmacniająco na układ odpornościowy, dlatego często sięga się po niego w sezonie jesienno-zimowym.
Sok z czarnej porzeczki (oraz produkowane z niego syropy, jak np. popularna w Wielkiej Brytanii Ribena) zyskał historyczne uznanie m.in. w czasie II wojny światowej, gdy z powodu niedoborów owoców cytrusowych był kluczowym źródłem witaminy C dla dzieci. Można go łatwo przygotować w domu przy użyciu sokownika parowego lub tradycyjnie gotując owoce z wodą.
Sok z porzeczki czarnej nie należy do czołówki najbardziej popularnych napojów owocowych, ustępując choćby sokom cytrusowym i jabłkowemu. W supermarketach najczęściej spotykamy go jako słodzony nektar. W sklepach ze zdrową żywnością można nabyć tłoczony na zimno sok z porzeczki czarnej 100%.
Porzeczka czarna to doskonale rozpoznawalny i popularny w Polsce owoc, który znajduje zastosowanie przede wszystkim w przetwórstwie. Nawet dojrzałe owoce są bowiem bardzo intensywne w smaku z naturalną cierpkością. Popularnością cieszy się także żywy, efektywnie barwiący kolor owoców oraz ich aromat – w soku z czarnej porzeczki doszukano się nawet 60 różnych związków lotnych. Typowa dla półkuli północnej, czarna porzeczka uprawiana jest przede wszystkim w Europie, gdzie zdecydowanymi liderami w produkcji, zaraz po Rosji, są Polska i Niemcy. Co ciekawe, dawniej była popularna także w Ameryce Północnej, ale na początku XX w. zakazano jej uprawy z powodu szerzenia się na krzewach rdzy wejmutkowo-porzeczkowej. Owoce z plantacji ze względu na krótki okres przydatności do spożycia po zbiorze przeznaczone są przy tym przede wszystkim dla przemysłu przetwórczego – przygotowuje się z nich dżemy, różnego rodzaju napoje, a aż 2/3 surowca przeznacza się na produkcję soków.
Sok z porzeczki czarnej produkuje się ze świeżych, a jeszcze częściej mrożonych owoców. Sam proces ma swoje wyzwania. Standardem przy tłoczeniu stało się bowiem dodawanie do pulpy enzymów, które zwiększają ilość pozyskanego soku i ograniczają ryzyko jego zepsucia, ale zwiększają zarazem cierpkość. Z badań wynika również, że sok z czarnej porzeczki przygotowany z użyciem enzymów zawiera nawet 100 razy niższe ilości terpenoidów odpowiedzialnych zarówno za aromat napoju, jak i jego walory zdrowotne. Warte podkreślenia jest również, że mimo pasteryzacji, jakiej poddaje się sok, aby uchronić go przez rozwojem patogenów chorobotwórczych, przechowywanie go przez 12 miesięcy w temperaturze pokojowej znacząco zmniejsza atrakcyjność napoju, podczas gdy po roku leżakowania w warunkach chłodniczych (+4 stopnie C) walory organoleptyczne nie ulegają zasadniczej zmianie.
Sok z porzeczki czarnej jest bardzo dobrym źródłem witaminy C w postaci kwasu askorbinowego. Z punktu widzenia zdrowia jeszcze ciekawszym jego walorem jest jednak wysoki poziom polifenoli, a zwłaszcza antocyjanin, czyli związków antyutleniających. Antocyjany obecne w soku z porzeczki czarnej posiadają zdolność do zwalczania bakterii Salmonella enterica. Sok z porzeczki czarnej to przede wszystkim napój o wysokim potencjale antyoksydacyjnym, chroniącym organizm przed szkodliwym działaniem wolnych rodników, które oprócz starzenia i stanów zapalnych, odpowiedzialne są również za procesy nowotworowe. Dalsze korzyści wynikające ze spożywania soku z porzeczki czarnej obejmują przyrost włókien kolagenowych, elastyny i kwasu hialuronowego w dotkniętym zmianami hormonalnymi naskórku, a nawet umiarkowane efekty estrogenny mogące łagodzić skutki uboczne menopauzy, zwłaszcza w kontekście jakości skóry.
Sok z porzeczki czarnej jest na tyle aromatyczny i wyrazisty, że najczęściej stosowany jest jako dodatek do napojów. Można na jego bazie przygotowywać koktajle owocowe, warzywne i mleczne, a w wielu krajach jest też cenionym dodatkiem do alkoholowych drinków. W połączeniu z sokiem z cytryny, miodem i imbirem jest także znanym domowym sposobem na przeziębienia.
Można z niego skorzystać również przy gotowaniu. Intensywny kolor doskonale barwi kremy do ciast oraz lukry dekoracyjne.
Od czasu do czasu, raczej częściej niż rzadziej lubię wypić szklankę soku z czarnej porzeczki. Już samo oglądanie soku w przezroczystej szklance dzięki jego barwie powoduje u mnie super miłe doznania estetyczne. A jego smak, jednak mocno słodki, lecz z dużą dozą cierpkości jest rewelacyjny. Ten sok to również doskonały dodatek do najrozmaitszych koktajli. Tych alkoholowych, ale również mlecznych. A na jego bazie wytwarza się cudowny sorbet cassis.
Soki, których nie było w „11 KOBIET…”, a które są bardzo smaczne
Sok malinowy
Sok z malin nie zalicza się do rankingu najpopularniejszych soków świata, a mimo to cieszy się wielka estymą ze względu na tradycyjne wykorzystanie lecznicze. W Polsce, która jest po Rosji i USA trzecim największym na świecie producentem malin na świecie, ten niezwykły przysmak zdecydowanie mógłby być popularniejszy. Tym bardziej, że sok z malin można przygotować samodzielnie w domu.
Gdyby zliczyć wszystkie krajowe uprawy malin, to na jednego mieszkańca Polski przypada aż 3.4 kg słodkich czerwonych owoców rocznie. Niestety, duża część tych zbiorów przeznaczona jest na eksport, ale na bazie malin pozostających w kraju rozwinął się dość znaczący przemysł przetwórczy produkujący dżemy, konfitury, mrożonki, syropy i soki. Maliny (Rubus idaeus) są bowiem tak nietrwałym owocem, że utrwalanie ich w postaci produktów spożywczych jest kwestią priorytetową.
Najbardziej wartościowym produktem jest sok z malin tłoczony na zimno z całych owoców. Produkcją tą zajmują się zwykle mniejsze zakłady w bezpośrednim sąsiedztwie plantacji, w których za pomocą specjalnych tłoczni wyciska się ze świeżo zebranych owoców naturalny sok, pozbywając się przy okazji pestek. Soki takie nie są dosładzane, ale dla zachowania zwiększonej trwałości poddaje się je procesowi pasteryzacji. Na masową skalę sok z malin produkowany jest jednak w sposób podobny innym sokom owocowym, czyli z koncentratu
Obok soków 100% z malin, na rynku dostępne są również napoje, w których zawartość samych malin nie przekracza 20%. Ogromną części produktu stanowi woda, cukier oraz jabłkowe puree, do których dodaje się jedynie nieco koncentratu oraz soku z malin. W tych mieszankach pojawiają się również substancje barwiące, które mogą mieć charakter naturalny lub sztuczny, a ponadto dodatki smakowe, kwas cytrynowy oraz sztucznie dodana witamina C. Trudno oczywiście od takiego napoju oczekiwać właściwości porównywalnych z autentycznym sokiem z malin, choć z pewnością może on mieć satysfakcjonujący smak. Pamiętajmy bowiem, że 100% sok z malin zdecydowanie nie będzie słodki na języku.
Sok z malin nie jest również tożsamy z syropem malinowym rozrzedzonym wodą. W tym ostatnim zawsze będzie nieproporcjonalnie dużo cukrów dodanych, zaś sam proces gotowania syropu może pozbawić napoju większości witaminy C.
Sok z malin pije się nie tylko dla wspaniałego, głębokiego smaku, ale przede wszystkim dla legendarnych walorów zdrowotnych. Jak się łatwo domyślić, jest to bardzo dobre źródło witaminy C (o ile sok był tłoczony na zimno!) i zawiera znaczące ilości witaminy K, niezbędnej dla zdrowia kości oraz prawidłowego krzepnięcia krwi. Z soli mineralnych w soku znajdziemy przede wszystkim mangan, potas, magnez i nieco wapnia. Na szczególną uwagę zasługuje jednak naprawdę wysoki poziom kwasu elaginowego, cennego związku fenolowego o działaniu antynowotworowym.
Oprócz tego sok z malin zawiera również inne antyoksydanty, przede wszystkim związki należące do grupy antocyjanin i odpowiadające za nasyconą barwę owoców. W świetle badań przeprowadzonych przez naukowców z Harvardu antocyjaniny skutecznie zapobiegają chorobie Parkinsona, a także spowalniają proces starzenia i redukują ryzyko chorób serca. W tym ostatnim działaniu przydatny jest również wspomniany wyżej potas wraz z magnezem.
Wreszcie, w malinach obserwuje się również naturalnie występujący kwas salicylowy, który ma działanie przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Nie bez powodu więc babcina terapia przeziębienia czy grypy obejmuje raczenie się sokiem z malin.
Naturalnie, trzeba mieć świadomość, że napoje z malin sprzedawane w sklepach, jak i te wyciągnięte z „babcinej piwniczki”, mogą zawierać w sobie zwiększone ilości cukru. W tej postaci są one nie tylko kaloryczne, ale przede wszystkim stanowią obciążenie dla układu insulinowego, przekładając się na podwyższony poziom glukozy we krwi. Takie soki należy więc spożywać z rozcieńczeniu z wodą.
Sok z malin można mieszać z innymi sokami, wodą gazowaną lub wystudzoną herbatą oraz kostkami lodu, aby tworzyć różne letnie napoje. Połączony z ciepłą (ale nie zbyt ciepłą) wodą lub herbatą tworzy on również znakomity napój napotny i przeciwgorączkowy. W wersji dla dorosłych można go także łączyć z rozmaitymi alkoholami tworząc aromatyczne drinki.
Poza tym sok z malin dodaje się z powodzeniem do mlecznych koktajli, zaś w połączeniu z żelatyną można z niego przygotowywać naturalne galaretki, np. z dodatkiem świeżych owoców.
Malina to owoc, który uwielbiają zarówno dzieci, jak i dorośli. Jest aromatyczny, smaczny, odświeżający, a do tego bardzo zdrowy. Poza tym kojarzy się ze słonecznym latem i wakacjami. By zatrzymać smak tego owocu na dłużej, możemy zrobić z niego syrop malinowy. Taki owocowy zamiennik znakomicie się sprawdzi jako dodatek do lodów, ciast czy herbaty. Jednak syrop malinowy ma jeszcze inne ważne właściwości.
Syrop malinowy jest naturalnym produktem, który powstaje z owoców. Przygotowywany metodą tradycyjną zawiera sok odsączony z malin i cukier (lub miód). Samodzielnie przygotowany charakteryzuje się intensywnym, słodkim smakiem. Dodatkowo posiada piękny różowo-czerwony kolor.
Syrop malinowy, tak jak same maliny, cieszy się dużą popularnością. To jeden z najczęściej wybieranych smaków – uwielbiają go zarówno dzieci, jak i dorośli. Stanowi znakomity dodatek do wszelkich deserów, owsianek, lodów, naleśników, racuchów, gofrów, koktajli, a nawet dodany do herbaty świetnie smakuje. Jednak nie o sam smak i aromat chodzi, bo syrop malinowy to skarbnica witamin i minerałów. Doskonale sprawdza się w sezonie jesienno-zimowym, ponieważ świetnie rozgrzewa, obniża gorączkę, wspomaga nasz układ odpornościowy oraz pomaga zwalczać przeziębienie i grypę.
Warto sięgać po syrop malinowy, ponieważ maliny zaliczane do jednych z najzdrowszych owoców. Znajdziemy w nich wapń, potas, magnez, żelazo, witaminę C, witaminę E, witaminy z grupy B: w tym witaminę B1, B2, B3 i B6.
Żelazo jest jednym z najcenniejszych i najważniejszych minerałów w naszym organizmie. Odpowiada za regenerację tkanek oraz prawidłowy wzrost, wspomaga walkę z wolnymi rodnikami, niweluje uczucie zmęczenia oraz pełni ważną funkcję w transporcie tlenu w tkankach mięśniowych. Potas zapewnia prawidłową gospodarkę wodno-elektrolitową i kwasowo-zasadową organizmu oraz koordynuję prawidłową pracę serca. Magnez odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie i przekazywanie sygnałów w układzie nerwowym, a także wpływa na pracę serca zmniejszając ryzyko choroby niedokrwiennej i arytmii. Wapń jest głównym składnikiem budulcowym układu kostnego oraz zębów. Witamina C jest skutecznym przeciwutleniaczem, który zapobiega procesom starzenia (także skóry), poprawia pracę układu krążenia, działa przeciwnowotworowo oraz podkręca odporność organizmu. Witamina E, nazywana również „witaminą młodości”, zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworów i chorób serca, wspomaga pracę mięśni oraz pozytywnie wpływa na płodność.
Kwas salicylowy zawarty w malinach pobudza gruczoły potowe, natomiast olejki eteryczne rozgrzewają, dlatego też owoc ten wykazuje działanie napotne. Dodatkowo działa także przeciwgorączkowo, przeciwzapalnie, ściągająco i przeciwbakteryjnie. Wzmacnia serce, działa przeciwmiażdżycowo oraz obniża ciśnienie krwi. Owoce malin mają także właściwości uspokajające. Poza tym wspomagają leczenie chorób nerek lub woreczka żółciowego, zmniejszają biegunkę. Co więcej, niwelują skurcze mięśni gładkich macicy, dzięki czemu łagodzą bóle podczas cyklu miesiączkowego. Polifenole, czyli silne antyoksydanty, chronią przed namnażaniem się wolnych rodników i opóźniają procesy starzenia się.
Kwas elagowy, który również występuje w malinach, to związek wykazujący właściwości antynowotworowe i antywirusowe. Może też zapobiegać nadprodukcji i nadaktywności enzymów prozapalnych, a to z kolei ogranicza pojawianie się niepożądanych stanów zapalnych. Dlatego maliny i wszystkie produkty na ich bazie mogą być pomocne w zapobieganiu i leczeniu chorób reumatycznych. Działanie przeciwutleniające malin pochodzi w 50% z elagotanin, które są odporne na działanie podwyższonej temperatury, dzięki czemu zachowują swe właściwości prozdrowotne również w przetworach. Oczywiście lepiej sięgać po świeże maliny, jednak poza sezonem, kiedy nie mamy dostępu do soczystych malin, zalecane jest spożywanie syropu malinowego oraz innych przetworów z tych owoców.
Syrop malinowy jest świetnym dodatkiem do wielu napojów i dań. Nadaje wyjątkowy aromat herbatom, świetnie sprawdza się, jako słodka polewa do kasz, budyniu, naleśników, placuszków, racuszków, omletów, lodów i innych deserów. Sorbet z syropu malinowego również smakuje obłędnie. Syrop malinowy można dodawać również do alkoholu np. wódek czy koktajli
Sok malinowy nie pojawił się u Marcina. Bardzo rzadko, albo jeszcze rzadziej można spotkać w handlu czysty sok malinowy, taki, który nadawałby się jako samodzielny napój do picia. Natomiast nie ma problemu by nabyć syrop lub koncentrat malinowy. Niestety mają one dwie zasadnicze wady. Dużą zawartość cukru i nie tylko naturalnego pochodzącego z owoców i małą zawartość malin czy precyzyjniej soku z malin. Lepszej jakości syropy, bądź koncentraty malinowe, a czasami i soki można nabyć w sklepach ze zdrową żywnością lub od małych lokalnych producentów, często na lokalnych targach. Ale tam też bywają takie, w których maliny nie są dominującym owocem. By być pewnym, że sok malinowy jest 100% sokiem malinowym pozostaje własne przetwórstwo ze świeżych owoców. Ale ponieważ sok czysto malinowy trudno się przechowuje, więc w ciągu roku jest krótki okres, kiedy możemy się nim raczyć. By był trwalszy należy przetworzyć go na syrop niestety z dodatkiem cukru. Niezależnie od powyższych mankamentów sok czy syrop malinowy dla mnie jest pyszny. Uwielbiam go jako dodatek do herbaty czy jako syrop rozpuszczany w wodzie, bo maliny to mój ulubiony owoc.
Sok z zielonych jabłek (sugo/succo di mela verde)
Sok z zielonych jabłek to orzeźwiający, niskokaloryczny napój o charakterystycznym, kwaskowatym smaku. Jest bogatym źródłem witaminy C, potasu oraz antyoksydantów wspierających odporność i układ krążenia
Właściwości i korzyści:
- Niski indeks glikemiczny: W porównaniu do słodkich odmian, zielone jabłka zawierają mniej cukru, dzięki czemu są częściej polecane dla osób z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.
- Detoksykacja i trawienie: Zawiera pektyny oraz kwas jabłkowy, które wspomagają perystaltykę jelit i pomagają w oczyszczaniu organizmu.
- Nawodnienie: Szklanka takiego soku doskonale nawadnia i orzeźwia, dostarczając cenne minerały.
Włoskie określenie succo di mela verde oznacza sok z zielonego jabłka. Tego typu soki i nektary (np. popularnych marek jak Yoga czy Santal) są najczęściej wytwarzane z odmiany Granny Smith.
Odmiana ta pochodzi z Australii i jest światowym standardem dla „zielonych jabłek”:
Smak: Bardzo orzeźwiający, mocno kwaskowaty i cierpki, z wyczuwalną nutą cytrusową.
Właściwości: Owoce są wyjątkowo twarde, soczyste i zawierają mniej cukru niż inne odmiany, co czyni je idealnymi do produkcji soków.
W sokach typu 100% używa się wyselekcjonowanych owoców Granny Smith, natomiast w słodszych nektarach mogą być one łączone z sokiem z cytryny i sokiem z innych odmian jabłek w celu zbalansowania smaku.
Włoską kuchnię tworzyli geniusze hedonizmu i dolce vita. Sugo di mela verde jest tego potwierdzeniem. To rarytas. Nie było i nie będzie mojego pobytu we Włoszech bym nie raczył się tym sokiem i to w dużych ilościach. Smakowo jako napój jest porównywalny z włoską kawą, winami czy limoncello. Odkryłem go we Włoszech przez przypadek. Kiedyś moje wówczas małe dzieci zażyczyły sobie we Włoszech soku jabłkowego i dostały właśnie Sugo di mela verde. Były nim zachwycone, więc ja również spróbowałem i również mnie zachwycił. W Polsce jest niemal nie znany, choć niemal jak wszystko można go też kupić, ale we Włoszech bywają lepsze. Można powiedzieć, że pijam go incydentalnie, bo przecież we Włoszech nie bywam nawet co roku, choć przez ostatnie 20 lat mało było takich lat. A jak bywam to od tygodnia do trzech. Może też dlatego jest dla mnie rarytasem. Może gdyby był codziennością nie smakowałby aż tak. Z przyczyn oczywistych Sugo di mela verde nie pojawił się u Marcina podczas spotkania z Dorotą. Chociaż przy jego możliwościach mógł i powinien go sprowadzić z Włoch.
Sok cytrynowy
Sok z cytryny to niskokaloryczne źródło witaminy C, antyoksydantów i potasu. Wspiera odporność, ułatwia trawienie i działa alkalizująco na organizm. Może jednak niszczyć szkliwo zębów i nasilać refluks.
Najważniejsze właściwości i korzyści:
- Wspiera odporność: Dostarcza witaminy C, która jest silnym przeciwutleniaczem.
- Poprawia trawienie: Kwas cytrynowy pobudza produkcję żółci i wspomaga wchłanianie składników odżywczych.
- Równowaga pH: Mimo kwaśnego smaku, w procesie trawienia działa alkalizująco (pomaga odkwaszać organizm).
- Zapobiega kamicy nerkowej: Zawiera cytryniany, które utrudniają odkładanie się kamieni w nerkach.
Na co warto uważać:
- Szkliwo zębów: Kwas może powodować erozję szkliwa. Wodę z cytryną najlepiej pić przez słomkę, a po wypiciu przepłukać usta wodą. Nie myj zębów bezpośrednio po wypiciu.
- Problemy żołądkowe: Ze względu na wysoką kwasowość, sok może wywoływać zgagę i zaostrzać objawy u osób z refluksem lub wrzodami.
Picie soku z cytryny (szczególnie z wodą na czczo) wspomaga trawienie, pobudzając wydzielanie soków żołądkowych i żółci. Dostarcza dużej dawki witaminy C, która wspiera odporność i działa jak antyoksydant. Ponadto odkwasza organizm (działa alkalizująco), pomaga zapobiegać kamicy nerkowej oraz nawadnia i odświeża oddech.
Wiele osób nie wyobraża sobie rozpoczęcia dnia od filiżanki kawy, inni zaś sięgają po jej zdrowszy zamiennik, czyli wodę z sokiem z cytryny. Jak się okazuje, owoc ten posiada szereg witamin i minerałów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Znajdziemy w nim przede wszystkim witaminę C, która pełni wiele ważnych funkcji w naszym ciele. Nie bez przyczyny temu niezwykłemu napojowi przypisuje się silne właściwości zdrowotne. Sok cytrynowy pomaga między innymi w usunięciu toksyn z organizmu oraz przyczynia się do rozpuszczenia tłuszczy pobranych wraz z pokarmem. Cytryna pobudza także procesy trawienne, wzmacnia odporność, jak również łagodzi objawy infekcji. Dlaczego warto pić sok z cytryny? Z czego jeszcze słynie cytryna? Jak własnoręcznie przygotować sok cytrynowy? Ile kalorii ma ten owoc? Na te i wiele innych pytań odpowiedzi poniżej.
Cytryna, czyli prawdziwa bomba witaminowa
Cytryna jest niewątpliwie jednym z najzdrowszych owoców. Jej drogocenne właściwości doceniane są na całym świecie. Cytryna zwyczajna (Citrus limon) pochodzi z terenu południowo-wschodnich Chin. W Europie uprawiana jest w miejscach obejmujących obszar basenu Morza Śródziemnego (Włoch, Francja, Hiszpania). Drzewko cytrynowe może osiągać od 5 do 10 metrów wysokości. Roślina posiada duże, owalne, jasnozielone liście oraz białe kwiaty, wydzielające silną woń. Z czasem drzewko rodzi pełne witamin, wartościowe jagody, zwane po prostu cytrynami. Owoce przybierają jajowaty kształt. Charakteryzują się grubą skórką o intensywnej, żółtej barwie. Wewnątrz znajduje się soczysty, lecz bardzo kwaśny miąższ. Zarówno skórka, jak i liście, pestki oraz miąższ cytryny wykorzystywane są w przemyśle medycznym, farmaceutycznym oraz kosmetycznym.
Wyhodowanie drzewa cytrynowego bez wątpienia wymaga wiele pracy i cierpliwości. Oprócz tego, że roślina rodzi pożywne jagody, bardzo często pełni także rolę dekoracyjną. W miejscach, gdzie panuje ciepły klimat drzewo cytrynowe rośnie w parkach i ogrodach. Natomiast tam, gdzie przeważa klimat umiarkowany, cytrynę hoduje się w specjalnych szklarniach, palmiarniach, a także w mieszkaniach – jako roślinę pokojową.
Owoc cytryny stanowi doskonałe źródło najważniejszych dla zdrowia substancji odżywczych. To przede wszystkim bogactwo witaminy C i E. Związki te są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Witamina C między innymi ułatwia przyswajanie żelaza, uczestniczy w produkcji czerwonych krwinek, wspomaga pracę mózgu, reguluje ciśnienie tętnicze oraz wzmacnia kości i zęby. Dostarczając sobie odpowiednią dawkę witaminy C przyspieszysz naturalny proces gojenia ran. Z kolei witamina E to silny przeciwutleniacz. Opóźnia procesy starzenia skóry, nawilża ją i regeneruje. Cytryna obfituje także w witaminy z grupy B. Związki te są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego oraz krwiotwórczego. Witaminy z grupy B odpowiadają również za utrzymanie prawidłowego metabolizmu energetycznego. W cytrynach znajdziemy olejki eteryczne, limonen, rutynę , kumaryny, bioflawonoidy oraz terpeny pobudzające wytwarzanie śliny.
Sok z cytryny obfituje w wiele ważnych dla zdrowia człowieka pierwiastków. Znajdziemy w nim duże ilości potasu, wapnia, fosforu, magnezu, żelaza i sodu. Warto wiedzieć, że w cytrynie znajduje się aż 53 miligramów witaminy C na 100 gramów. Tyle w zupełności wystarczy, by pokryć dzienne zapotrzebowanie organizmu na ten składnik. Sok z cytryny nie tylko wspiera odporność organizmu, ale i łagodzi uciążliwe objawy przeziębienia (zawdzięcza to silnym właściwościom antybakteryjnym). Co więcej, zawiera 45 flawonoidów, które skutecznie ochraniają organizm przed wyniszczającym działaniem wolnych rodników. Należy nadmienić, iż w soku cytrynowym znajduje się kwas cytrynowy. Zapobiega on wiązaniu się wapnia, co zmniejsza ryzyko powstawania kamieni nerkowych.
Cytryna to owoc mający wszechstronne zastosowanie. Dzięki wysokiej zawartości witamin i składników mineralnych preparat ten wykorzystywany jest głównie w przemyśle medycznym oraz farmaceutycznym. Sok z cytryny jest składnikiem leków przeznaczonych do leczenia infekcji bakteryjnych i wirusowych. Możemy go również spotkać w składzie suplementów wspomagających odporność. W branży medycznej popularnym specyfikiem jest olejek eteryczny wykonywany ze skórki oraz pestek cytryny. Ze względu na dużą zawartość substancji czynnych rewelacyjnie sprawdzi się w leczeniu stanów zapalnych w obrębie górnych dróg oddechowych, a także wszelkich zmian skórnych o podłożu zapalnym. Kilka kropel olejku cytrynowego można dodać do kąpieli lub mieszając z np. olejem kokosowym wykonać delikatny masaż ciała.
Cytrynowy sok znajduje szerokie zastosowanie w branży kosmetycznej. Okazuje się być niezwykle pomocny w rozjaśnianiu przebarwień skórnych. Jeśli na naszej skórze powstały nieestetyczne plamy, łatwo możemy się ich pozbyć przemywając je nierozcieńczonym sokiem z cytryny przez ok. 6 tygodni. Tak, jak zostało wspomniane, sok z cytryny przyspiesza proces gojenia się ran. Z pewnością będzie bardzo skuteczny w walce z trądzikiem. Płukankę z sokiem cytrynowym równie dobrze możemy stosować na włosy. Związki zawarte w soku sprawią, że kosmyki będą błyszczące i odżywione. Z uwagi na niebywały smak i aromat cytryny chętnie wykorzystuje się ją w kuchniach świata. Stanowi idealny dodatek do wielu dań, deserów, a także sałatek. Na bazie cytrynowego soku można przygotować wyśmienity sos do mięs, ryb, ryżu oraz makaronu.
Obecność wartościowych związków w cytrynie czyni ją jednym z najzdrowszych owoców na świecie. Regularne picie wody z cytryną to doskonały sposób na oczyszczanie organizmu z toksyn. Taki napój to jeden z lepszych, naturalnych „odtruwaczy”. Zaczynając dzień od szklanki wody z dodatkiem soku cytrynowego zapewnimy sobie energię do działania na resztę dnia. Sok z cytryny zawiera potas, który wspomaga funkcjonowanie układu nerwowego, a co za tym idzie – redukuje stany lękowe i przeciwdziała depresji. Warto sięgnąć po wodę z cytryną, jeśli czeka nas stresujący dzień w pracy, na uczelni, czy w szkole.
Nie bez znaczenia jest fakt, iż związki zawarte w cytrynie pobudzają produkcję śliny oraz enzymów, co w konsekwencji usprawnia proces trawienia. Jak zostało wspomniane, sok z cytryny posiada aż 45 flawonoidów, czyli bioaktywnych związków, które przyczyniają się m.in do obniżenia ciśnienia we krwi. Warto wiedzieć, że flawonoidy wzmacniają i uelastyczniają naczynia krwionośne, wspomagając leczenie dolegliwości, tj. żylaki, czy hemoroidy. Woda z cytryną pita regularnie zmniejsza ryzyko zakażenia bakterią Helicobacter pylori, która wywołuje wrzody żołądka. Obecna w cytrusach rutyna ma niezwykle korzystny wpływ na narząd wzroku. Ten żółty owoc wykazuje także silne właściwości przeciwalergiczne. Kwaśny sok z cytryny hamuje łaknienie, a co za tym idzie jest skuteczną bronią w walce z odkładającą się tkanką tłuszczową.
Sok z cytryny możemy dostać w większości supermarketów oraz sklepach internetowych ze zdrową żywnością. Równie dobrze możemy wykonać taki specyfik własnoręcznie. Wbrew pozorom nie jest to takie trudne. W pierwszej kolejności należy sparzyć dojrzałe cytryny wrzątkiem, przekroić oraz wycisnąć sok. Z jednej cytryny warto obrać skórkę. Następnie wyciśnięty sok trzeba przelać do garnka, wsypać cukier, dodać obraną skórkę i gotować na małym ogniu. Trzeba pamiętać, by cały czas mieszać wywar. Po upływie 5 minut zdjąć garnek z ognia. Na tym etapie usunąć skórki i ponownie zagotować. Gorący sok przelać do słoików lub butelek i szczelnie zamknąć.
Choć sok z cytryny jest bardzo zdrowy, trzeba zachować umiar w jego stosowaniu. Zdaniem dietetyków dorosła osoba powinna pić szklankę wody z sokiem cytrynowym dziennie, najlepiej na około 30 minut przed posiłkiem. Ze spożywania takiego napoju muszą niestety zrezygnować osoby uczulone na cytrynę (może wystąpić groźna dla zdrowia reakcja alergiczna). Pamiętajmy, by większą ilość soku cytrynowego rozcieńczać z wodą, ponieważ czysty produkt może podrażnić układ pokarmowy. Warto również wiedzieć, że cytryny nie można łączyć z niektórymi lekami (w szczególności na nadciśnienie tętnicze). Pod żadnym pozorem nie wolno popijać leków wodą z cytryną, ponieważ może ona utrudniać ich wchłaniani, co w konsekwencji może zagrażać zdrowiu.
Jeden plasterek cytryny liczy dwie kalorie. Tyle samo zawiera jedna łyżka soku cytrynowego. Łatwo policzyć, że średniej wielkości owoc, czyli taki ok. 85 g zawiera około 22-25 kcal. Dieta uwzględniająca cytrynę jest nie tylko niskokaloryczna, ale również dostarcza organizmowi wszystkiego, czego potrzebuje do prawidłowego funkcjonowania.
Sok z cytryn – właściwości
- Sok tłoczony na zimno
- Sok z soczystych cytryn
- Naturalny – kwaśny, orzeźwiający smak
- Naturalnie mętny
- Bez żadnych dodatków
- Bez dodatku cukru!
- Bez dodatku konserwantów
- Pasteryzacja w temperaturze max. 80°C
Zastosowanie soku z cytryn
- Sok cytrynowy można pić samodzielnie lub po rozcieńczeniu z wodą
- Sok z cytryn stanowi świetny dodatek do napojów np. herbaty, lemoniady czy drinków
- Sok z cytryn może być świetnym dodatkiem do koktajli, deserów i sorbetów
- Sok z cytryny może być również wykorzystany do przygotowania marynat
- Sok z cytryn idealnie sprawdzi się do picia na co dzień oraz podczas imprez okolicznościowych
- Sok cytrynowy może być spożywany regularnie
Sok cytrynowy jest bezapelacyjnie moim ulubionym sokiem. Im bardziej kwaskowaty tym lepszy. Uwielbiam jeść cytryny jako owoc okrojony w plasterki. Uwielbiam z nich sok taki świeżo wyciśnięty, Na szczęście na rynku są również soki i koncentraty z cytryn zawierające wg producentów ponad 99% soku z cytryny. To doskonały dodatek do wody czy herbaty, a w ograniczonych ilościach do samoistnego picia. Koncentrat również. I znów im bardziej mocny w swojej kwaskowatości, a bywają bardzo mocne, tym lepiej. Tego soku Marcin również nie podał jako napoju do lunchu. Bo byłoby to zbyt ryzykowne. Raczej bardzo niewielki jest odsetek miłośników tego soku w wersji jako samodzielnego napoju.
Sok ananasowy
Sok z ananasa to sok wytwarzany przez wyciskanie naturalnego płynu z miąższu ananasa. Do produkcji komercyjnego soku z ananasa można używać wielu odmian, z których najpopularniejsze to Smooth Cayenne, Red Spanish, Queen i Abacaxi. W procesie produkcji sok z ananasa jest zazwyczaj konserwowany. Sok z ananasa jest używany jako samodzielny napój lub napój mieszany, do koktajli, smoothie, jako dodatek do potraw oraz jako środek zmiękczający mięso. Sok z ananasa jest głównym składnikiem piña colada i tepache.
Nie ma żadnych zapisów o tym, jak i kiedy ananasy dotarły na Hawaje, istnieją jedynie opowieści o tym, że zostały wyrzucone na brzeg przez fale z hiszpańskiego lub portugalskiego statku lub przywiezione na brzeg przez marynarzy. Owoce mogły przybyć wraz z Hiszpanami na lata przed przybyciem kapitana Jamesa Cooka w 1778 r., ale inne źródło podaje, że pierwszy ananas został zasadzony przez Dona Francisco de Paulę Marina. Chociaż Marin był ogrodnikiem, który wprowadził na Hawaje wiele nowych roślin, prawdopodobnie nie był pierwszą osobą, która wprowadziła tam ananasy, ale opisał sadzenie ananasów w swoich dziennikach w 1813 r.
Sok ananasowy przyczynił się do sukcesu przemysłu ananasowego w latach 30-tych XX wieku. W 1932 roku Hawaiian Pineapple Company z powodzeniem opracowała proces klarowania soku, jednocześnie zachowując aromat i smak owoców. Uprawa ananasów na dużą skalę doprowadziła do powstania stowarzyszenia handlowego, które wprowadziło surowe limity produkcyjne dotyczące puszkowania całych, krojonych i rozdrobnionych ananasów.
Sok ananasowy składa się w 84% z wody, w 16% z węglowodanów i zawiera śladowe ilości tłuszczu i białka. W 100 ml (g) zalecanej porcji dziennego spożycia sok ananasowy dostarcza 60 kalorii, przy czym znaczącą zawartość stanowi jedynie mangan (49% dziennej wartości spożycia), a zawartość witaminy C jest umiarkowana.
Proszek z soku ananasowego można stosować do ciast, babeczek, bułeczek, chutneyów, dżemów, cukierków, sosów i gulaszów. Proszek z soku ananasowego można stosować do marynowania kurczaka i ryb.
Tepache powstaje ze skórki i rdzenia ananasa, trzciny cukrowej i cynamonu. Piña colada, opracowana w Portoryko jako narodowy napój tego kraju, to koktajl przygotowywany z białego rumu, śmietanki kokosowej i soku ananasowego. Singapore sling, opracowany w Singapurze, to koktajl przygotowywany z ginu, brandy wiśniowej, Cointreau, Bénédictine, soku z cytryny, soku ananasowego i bittersów. Staten Island Ferry to koktajl przygotowywany z rumu Malibu i soku ananasowego.
Sok anansowy jest trzecim po pomarańczowym i jabłkowym, który jest serwowany w hotelowych bufetach i restauracjach na śniadanie. Jeżeli mam w takiej sytuacji te trzy soki, sok anansowy jest moim pierwszym wyborem. Generalnie najbardziej go lubię z tych trzech, a do śniadania tym bardziej. Ma ciekawy smak, a balans między słodyczą, a kwaskowatością jest doskonały by był starterem śniadaniowym. Nie jest to sok, który kupuję systematycznie na zgrzewki, ale co drugie, trzecie cotygodniowe zakupy znajduje się w moim koszyku. Właśnie w takim interwale czasowym lubię wypić szklankę tego soku.
Sok gruszkowy
Sok gruszkowy to napój pełen subtelnej słodyczy i aksamitnej konsystencji. Smakuje tak, jak dojrzała gruszka – soczysta, delikatna oraz lekko orzeźwiająca. Idealny dla dorosłych, ale również dla dzieci, sprawdzi się jako codzienny napój bądź dodatek do śniadania.
Sok gruszkowy to jedyny sok dozwolony ludziom na diecie eliminacyjnej, mającej na celu zdiagnozowanie źródeł potencjalnych uczuleń pokarmowych. Wyciskany z owoców w zupełności hipoalergicznych, zyskał sobie status niezwykle łagodnego i korzystnego dla ludzi w każdym wieku. Korzyści z konsumpcji soku gruszkowego jest jednak o wiele więcej, w tym niektóre są dość zaskakujące!
Na świecie uprawia się współcześnie nawet 3 tysiące odmian gruszek, z których tylko niektóre produkują niejadalne, ozdobne owoce. Globalne plony jadalnych gruszek sięgają jednak nawet 24 milionów ton rocznie, a głównym producentem kształtnych owoców są Chiny. Gruszki na rynku spożywczym funkcjonują jako popularny i trwały owoc świeży, atrakcyjny susz, ale także surowiec do produkcji konserw oraz soku.
Sok gruszkowy produkuje się z wielu różnych odmian rodzaju botanicznego Pyrus, ale zdaniem specjalistów najlepsze efekty przynosi wykorzystanie owoców najbardziej soczystych takich, jak gruszki Anjou, Williams (znane również jako Bartlett) czy popularna w Polsce komisówka. Powinny być one dojrzałe, ale nie przesadnie miękkie, aby zapobiec efektowi puree przy wyciskaniu. W warunkach domowych gruszki, tak jak jabłka, przepuszcza się po prostu przez sokowirówkę, a sok pije natychmiast na świeżo. Przemysł spożywczy wykorzystuje jednak bardziej zaawansowane metody obejmujące mechaniczne prasy.
Ze źródeł historycznych wiemy, że starożytni Rzymianie już 100 lat przed Chrystusem aktywnie uprawiali sześć odmian grusz, poniekąd idąc w ślady Greków, którzy wielbili kształtne owoce jako dar od bogów. W III w. n.e. Pliniusz opisuje już 40 odmian uprawnych, a w kolejnym stuleciu popularnością zaczyna cieszyć się fermentowany sok z gruszek, który ponoć zaczął Rzymianom smakować bardziej niż ich tradycyjne wino. W ramach Cesarstwa moda ta zwędrowała na teren Francji, gdzie uprawa gruszek znalazła rewelacyjne warunki, a tradycja fermentacji owoców również nie była nowa. W efekcie w kraju Galów, a następnie również na Wyspach Brytyjskich pojawiła się gruszkowa wersja cydru, zwana powszechnie do dzisiaj jako „Perry” ( z ang. „pear” czyli gruszka).
Tłoczony na zimno, nieklarowany sok gruszkowy to napój nie tylko pyszny, ale także bardzo zdrowy. Pozbawiony jest on co prawda cennych antyoksydantów obecnych w skórce owoców Pyrus, ale pozostaje dobrym źródłem witaminy C, a w mniejszym stopniu również witamin A i E. Ponadto bladożółty sok zawiera również umiarkowane ilości potasu oraz nieco żelaza. Poziom naturalnych cukrów jest w nim niższy niż w wielu innych sokach owocowych, ale i tak dietetycy polecają rozcieńczać go wodą w proporcji co najmniej 1:1, aby uniknąć drastycznych skoków glukozy we krwi. Sok gruszkowy zawiera również spore ilości karotenoidów – przede wszystkim luteiny i beta-karotenu. Te cenne substancje przeciwutleniające odgrywają istotną rolę w prewencji stanów zapalnych i nowotworów, wpływając korzystnie również na jakość wzroku czy skóry. Ilość antyoksydantów jest jednak najwyższa w soku świeżo wyciskanym.
Z badań naukowych wynika, że regularna konsumpcja soku gruszkowego może ograniczać chroniczne schorzenia o podłożu zapalnym, takie jak artretyzm, choroba Crohna, czy astma. Ten efekt zawdzięczamy oczywiście wysokiej zawartości związków przeciwutleniających. Ponadto sok gruszkowy może być śmiało włączony do diety zapobiegającej rozwojowi nowotworów – w badaniach łączy się go przede wszystkim z profilaktyką raka żołądka, przełyku oraz jelita grubego. Dzięki antyoksydantom, a przede wszystkim wysokim dawkom witaminy C, ma również działanie wzmacniające na ogólny system odpornościowy organizmu. Korzystnie oddziałuje także na układ pokarmowy, nie wywołując wzdęć, a nawet przynosząc ulgę przy nawykowych zaparciach, nadkwasocie czy biegunkach. Można podawać go (w rozcieńczeniu) nawet dzieciom przed ukończeniem pierwszego roku życia. W wielu źródłach sok gruszkowy pojawia się również jako sprzymierzeniec serca i układu krwionośnego, nie tylko poprzez zwalczanie stanów zapalnych, ale także obniżanie ciśnienia krwi i wspomaganie krążenia.
Sok gruszkowy nadaje się przede wszystkim do picia i jako neutralny w smaku, słodki napój bywa często składnikiem mieszanych soków warzywno-owocowych. Dietetycy chętnie łączą go z surowym korzeniem imbiru oraz sokiem z cytryny i polecają przy diecie detoksyfikacyjnej. Sok gruszkowy doskonale komponuje się również z sokiem jabłkowym czy śliwkowym, wprowadzają przyjemną, ale łagodną nutę smakową. Sok z gruszek można również wykorzystać w kuchni polskiej jako składnik sosów do sałatek owocowych i warzywnych czy bazę do przygotowania kisielu czy galaretki. Koreańczycy z wielkim entuzjazmem dodają sok gruszkowy również do marynat do mięsa, mieszając go np. z sosem sojowym, czosnkiem, imbirem, miodem oraz olejem sezamowym. Dzięki zawartości naturalnych enzymów sok gruszkowy aktywnie oddziałuje na wieprzowinę czy jagnięcinę, zmiękczając mięso i wzbogacając jego aromat. Wreszcie, na bazie soku gruszkowego da się przygotować niezwykle smaczne bezalkoholowe napoje rozgrzewające, łącząc ciepły sok z korzennymi przyprawami i miodem.
Sok gruszkowy – właściwości
- Sok tłoczony na zimno
- Sok ze świeżych, polskich gruszek
- Smak słodki, charakterystyczny dla dojrzałych gruszek
- Naturalny sok – bez żadnych dodatków
- Bez dodatku cukru
- Bez dodatku konserwantów
- Naturalnie mętny
- Pasteryzowany w temperaturze max. 80°C
Sok gruszkowy jest bardzo rzadko przeze mnie kupowany. Nie dlatego, że go nie lubię. Bo lubię go i to bardzo. Ten sok dość rzadko pojawia się na półkach sklepowych. A szkoda. Według mnie sok gruszkowy ma słodki smak, bez żadnych innych naleciałości. Nawet jeśli się go lubi, to nie da się go taktować jako napoju gaszącego pragnienie i nie da się go pić w dużych ilościach. No, może to nie byłaby przeszkoda dla dzieci, które lubią gruszki. Ale jako deser zamiast innych słodyczy jest świetny.
Sok winogronowy
Sok winogronowy uzyskuje się poprzez tłoczenie i mieszanie winogron w celu uzyskania płynu . W przemyśle winiarskim sok winogronowy zawierający 7–23% miąższu, skórek, szypułek i pestek jest często nazywany moszczem . Cukry zawarte w soku winogronowym pozwalają na jego stosowanie jako środka słodzącego, fermentację i przetwarzanie na wino, brandy lub ocet.
W Ameryce Północnej najpopularniejszy jest sok z winogron fioletowych, wytwarzany z winogron szczepu Concord, natomiast sok z winogron białych wytwarzany jest najczęściej z winogron szczepu Niagara. Oba te gatunki są rodzimymi amerykańskimi winogronami, a nie europejskimi winogronami winnymi. Sok winogronowy można wyprodukować ze wszystkich odmian winogron po osiągnięciu odpowiedniej dojrzałości. Ze względu na preferencje konsumentów dotyczące cech koloru, smaku i aromatu, sok winogronowy produkowany jest głównie z amerykańskich odmian winorośli Vitis labrusca, odmiany Concord.
Metodę pasteryzacji soku winogronowego w celu zatrzymania fermentacji przypisuje się amerykańskiemu lekarzowi i dentyście, Thomasowi Bramwellowi Welchowi, w 1869 roku. Jako zwolennik ruchu abstynenckiego, wyprodukował bezalkoholowe wino do użytku podczas nabożeństw w swoim rodzinnym mieście Vineland w stanie New Jersey. Wraz z rozwojem ruchu abstynenckiego rosła również popularność soku winogronowego. W 1913 roku sekretarz stanu USA William Jennings Bryan serwował sok winogronowy zamiast wina podczas uroczystej funkcji dyplomatycznej, a w 1914 roku Josephus Daniels, sekretarz marynarki wojennej, zakazał jakichkolwiek napojów alkoholowych na pokładach okrętów wojennych, aktywnie zastępując je sokiem winogronowym.
Do produkcji komercyjnego soku winogronowego nie używa się tych samych odmian winogron, które są znane jako „winogrona stołowe”. Ze względu na duży wybór odmian winogron, przy wyborze gatunku winogron bierze się pod uwagę takie czynniki, jak preferencje konsumentów, odporność winogron na choroby i tolerancja na klimat. Winogrona Concord o fioletowej skórce są najczęściej używanymi winogronami do produkcji soków w Ameryce Północnej ze względu na ich odporność na warunki środowiskowe i ich „lisi” smak, który pochodzi z ich właściwości metylantranilanu. Ten rodzaj winogron można również wykorzystywać do produkcji win i galaretek. Zielone winogrona używane do produkcji białego soku winogronowego nie zawierają fitochemikaliów, które nadają ich fioletowym odpowiednikom ciemny kolor.
Sok z winogron to naturalne wsparcie dla układu krążenia, mózgu oraz odporności. Dzięki dużej zawartości antyoksydantów (szczególnie resweratrolu), flawonoidów i potasu, pomaga regulować ciśnienie krwi, obniża poziom „złego” cholesterolu i zmniejsza ryzyko miażdżycy. Dodatkowo poprawia trawienie i wspiera pracę układu nerwowego.
Właściwości soku z winogron wynikają z bogatej kompozycji składników odżywczych:
- Ochrona serca i naczyń: Polifenole zapobiegają odkładaniu się złogów w naczyniach krwionośnych, zmniejszając ryzyko zawałów i udarów.
- Wsparcie mózgu: Regularne picie soku wspomaga zdolności poznawcze i może opóźniać procesy starzenia się mózgu.
- Lepsze trawienie: Reguluje pracę jelit, ułatwia wchłanianie substancji odżywczych i pomaga w walce z zaparciami.
- Wzmocnienie odporności: Zawiera witaminę C oraz antyoksydanty o działaniu przeciwwirusowym i przeciwbakteryjnym.
- Detoksykacja: Wspomaga oczyszczanie organizmu z toksyn i wykazuje lekkie działanie moczopędne, co chroni nerki.
Jeżeli trzecim sokiem hotelowo śniadaniowym nie jest sok anansowy to najprawdopodobniej będzie to sok winogronowy i w Europie raczej na pewno biały. U mnie z sokiem winogronowym jest podobnie jak z sokiem anansowym. Jeśli pojawia się w hotelowej ofercie śniadaniowej to zostanie przeze mnie wybrany. Nawet przed sokiem anansowym. Poziom słodyczy i kwaskowatości mają podobne, ale winogronowy ma delikatniejszy smak i jest bardziej klarowny dzięki czemu jest smaczniejszy i jest lepszym starterem śniadaniowym. Bardziej orzeźwiającym i pobudzającym apetyt. W naszej ofercie handlowej chyba występuje jeszcze rzadziej niż sok anansowy. W związku z powyższym pijam go mniej więcej dwa razy rzadziej czyli raz na półtora miesiąca. Natomiast ten sok jest łatwo dostępny na południu Europy w basenie Morza Śródziemnego. Tam często bywa dla mnie sokiem pierwszego wyboru, choć konkurencję bardzo dobrych soków ma dużą.
Sok wiśniowy
Sok wiśniowy to bogate źródło antyoksydantów, witamin C i B oraz potasu. Wspomaga regenerację po treningu, poprawia apetyt i wycisza stany zapalne. Najwyższą jakość zachowują soki tłoczone ze świeżych owoców, bez dodatku cukru.
Picie soku z wiśni to naturalny sposób na poprawę jakości snu, łagodzenie bólu mięśni i stanów zapalnych oraz obniżenie poziomu kwasu moczowego w dnie moczanowej. Sok ten dostarcza także dużej dawki antyoksydantów wspierających odporność.
Włączenie soku z wiśni do diety przynosi szereg korzyści:
- Lepszy sen: Sok jest bogatym naturalnym źródłem melatoniny, która pomaga w zasypianiu i reguluje cykl dobowy. Wypicie około 100 ml na 1-2 godziny przed snem może wydłużyć czas snu i poprawić jego jakość.
- Mniej zakwasów i szybsza regeneracja: Zmniejsza stany zapalne i stres oksydacyjny, dlatego jest chętnie pity przez sportowców w celu przyspieszenia regeneracji potreningowej.
- Walka z dną moczanową: Przyspiesza usuwanie kwasu moczowego z organizmu, pomagając w łagodzeniu bólów stawowych.
- Układ krążenia: Zawiera antocyjany i potas, które wspierają pracę serca, pomagają obniżać ciśnienie krwi oraz uszczelniają naczynia krwionośne.
Sok wiśniowy wyróżnia się intensywnym, orzeźwiającym smakiem o idealnym balansie słodyczy i kwasowości. W zależności od odmiany owoców, może być lekko cierpki, a w wersji 100% naturalnej oferuje głęboki, pełny aromat letnich wiśni.
Cechy smaku soku z wiśni wynikają bezpośrednio z natury owoców:
- Słodycz i kwasowość: Czysty sok z wiśni bez dodatku cukru jest naturalnie słodko-kwaśny.
- Cierpkość: Wyczuwalny, delikatny cierpki akcent jest charakterystyczny dla niektórych odmian i nadaje sokowi głębi.
- Aromat: Charakteryzuje się bogatym, głębokim zapachem świeżo zerwanych owoców.
Sok wiśniowy to niskokaloryczny napój (ok. 21–68 kcal w 100 g), który jest doskonałym źródłem potasu (ok. 162 mg/100 g), witamin (A, C, z grupy B) oraz silnych antyoksydantów (polifenole, antocyjany). Wspiera regenerację mięśni po treningu, poprawia jakość snu i działa przeciwzapalnie.
Wartości odżywcze w 100 g soku wiśniowego (bez cukru):
- Wartość energetyczna: 21 ÷ 68 kcal (zależnie od stopnia rozcieńczenia i użytej odmiany owoców)
- Węglowodany: 4,7 ÷ 16,0 g
- Białko: ok. 0,3 ÷ 1,0 g
- Tłuszcze: 0 ÷ 0,1 g
Główne witaminy i minerały:
- Potas: kluczowy dla układu nerwowego i pracy serca
- Witamina C: naturalny antyoksydant wspomagający odporność
- Magnez i Żelazo: wspomagające układ krwionośny i dotlenienie organizmu
- Kwas foliowy: ważny dla prawidłowego metabolizmu komórek
Ze wszystkich dotychczas opisanych soków sok wiśniowy chyba jest najrzadszy na naszych półkach (oczywiście oprócz Sugo di mela verde). Muszę się przyznać, że dawno go nie piłem, a go lubię. Ma w sobie trochę słodyczy (więcej niż same wiśnie), trochę kwaskowatości (mniej niż wiśnie) i trochę, najmniej, cierpkości. Ale najlepszy wiśniowy sok jest własnej roboty. To podobnie jest jak z malinowym. Ale sok, który miałby być przechowywany przez dłuższy okres musi być dosładzany cukrem, co w kategorii zdrowotnej jest czynnikiem ujemnym. Nie zmienia to faktu, że jest pyszny. Na ogół wiele artykułów spożywczych, czy dań, które nie są zdrowe, są pyszne. Mniej słodki, ale mocno kwaskowaty jest domowy sok ze świeżo wyciskanych wiśni. On chyba jest jeszcze bardziej smakowity. Niestety ze względu na konieczność drylowania wiśni jest bardzo pracochłonny. Chyba, że ma się dobrą drylownicę do wiśni. Ale w kategorii ekonomicznej czy logistycznej jest to opłacalne jeżeli ma się ogród przynajmniej z kilkoma drzewami wiśni.
Sok z granatu
Sok z granatu to napój o intensywnym, lekko cierpkim smaku i bogatym profilu odżywczym. Zawiera witaminy, minerały oraz polifenole, dzięki czemu sprawdza się jako rubinowy dodatek do codziennej diety.
Granat — owoc o tysiącletniej historii
Granat (Punica granatum) to owoc znany ludzkości od ponad 4 tys. lat — w kulturach basenu Morza Śródziemnego, Bliskiego Wschodu i Azji Środkowej był symbolem płodności i obfitości. Jego okrągła, skórzasta owocnia kryje setki rubinowych nasion otoczonych soczystym, słodko-cierpkim miąższem. To właśnie z tej części pozyskuje się sok z granatu — w tradycyjnej, ręcznej metodzie poprzez wyciskanie nasion na sicie, w skali przemysłowej za pomocą pras hydraulicznych.
Polifenole — szczególnie punikalagina i kwas elagowy — odpowiadają za charakterystyczną cierpkość soku, jego głęboki kolor oraz wysoką pozycję w rankingach napojów bogatych w przeciwutleniacze. Zawartość związków polifenolowych w soku z granatu jest wyższa niż w wielu innych popularnych sokach owocowych, w tym soku z żurawiny czy borówki. Sok wyciskany z owoców granatu to przede wszystkim mieszanka wody, naturalnych cukrów, kwasów organicznych i polifenoli. Z punktu widzenia profilu odżywczego najważniejsze są jednak witaminy i minerały, które kryje w sobie szklanka soku. W ok. 250 ml soku z granatu znajdziemy m.in. witaminę C, witaminę K, witaminy z grupy B (w tym kwas foliowy), potas oraz polifenole — przede wszystkim punikalaginę i kwas elagowy, charakterystyczne dla tego owocu. Witamina C zawarta w soku z granatu wspiera odporność i działa jako naturalny antyoksydant chroniący komórki przed stresem oksydacyjnym. Kwas foliowy bierze udział w prawidłowym podziale komórek — to szczególnie istotne dla kobiet planujących ciążę i w pierwszych tygodniach jej trwania. Potas wspomaga pracę mięśni i pomaga utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi, a witamina K w mniejszych ilościach uczestniczy w prawidłowym krzepnięciu krwi i utrzymaniu zdrowych kości.
Sok z granatu można włączyć do codziennej diety w ilości około 40–60 ml dziennie — taka porcja w przeliczeniu odpowiada koncentracji polifenoli typowej dla regularnej, umiarkowanej konsumpcji. Najlepiej spożywać go w towarzystwie posiłku, co wspiera wchłanianie składników odżywczych i ogranicza wpływ niskiego pH soku na szkliwo. Dawkę można podzielić na dwie porcje (rano i wieczorem) lub wypić raz dziennie.
Czysty, nierozcieńczony sok z granatu ma intensywny, cierpki smak. Można go łagodzić, mieszając z wodą mineralną, sokiem pomarańczowym lub żurawinowym. Świetnie sprawdza się też jako dodatek do smoothie, owsianki czy granoli.
Granat to nie tylko dodatek do diety — w kuchni perskiej, libańskiej i tureckiej od wieków pełni rolę ważnego składnika kulinarnego. Sok z granatu jest bazą do sosów (np. fesenjan — irański gulasz z orzechami włoskimi i granatem), marynat do mięsa oraz dressingów do sałatek. Zagęszczony sok, znany jako narsharab, to popularny dodatek do dań z grilla w kuchni kaukaskiej. W domowym menu sok z granatu sprawdzi się jako składnik smoothie (świetnie komponuje się z bananem, szpinakiem i jogurtem naturalnym), dressingu do sałatek (z oliwą i odrobiną miodu) lub deseru na bazie mascarpone. Nadaje potrawom słodko-cierpki charakter i głęboki, rubinowy kolor.
Choć sok z granatu jest bezpieczny dla większości osób dorosłych, w niektórych sytuacjach trzeba zachować ostrożność. Najważniejsze ograniczenia dotyczą interakcji lekowych — sok z granatu, podobnie jak sok grejpfrutowy, może wpływać na enzymy wątrobowe metabolizujące leki. Możliwy jest wpływ na działanie:
- leków rozrzedzających krew (warfaryny i innych antagonistów witaminy K),
- statyn (m.in. atorwastatyny, simwastatyny),
- części leków obniżających ciśnienie krwi,
- inhibitorów ACE,
- niektórych leków immunosupresyjnych.
Nie mogę sobie przypomnieć bym kiedykolwiek w Polsce nabył sok z granatu. Nawet nie wiem czy znajdują się w ogólnej ofercie handlowej. Sok z granatu kojarzy mi się z pobytami na południu Europy w Basenie Morza Śródziemnego. We Włoszech numerem jeden jest Sugo di mela verde, ale sok z granatu chyba jest zaraz za nim. Może dlatego, że to coś innego, oryginalnego, a może dlatego, że jest smaczny i w południowym gorącym klimacie jest jedną z alternatyw do gaszenia pragnienia i przyjemnego nawodnienia organizmu. To właśnie jest jeden z powodów wyjazdów zagranicznych – kosztowanie tego co u nas jest niedostępne lub trudno dostępne. Kosztowanie w innym otoczeniu, w innym klimacie, świeżego i naturalnego.
